آنتالیا، ترکیه: در بحبوحه تحولات پرشتاب منطقهای و بینالمللی، شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، در نشستی چهارجانبه در آنتالیا شرکت کرد. این نشست که با حضور همتایان وی از مصر، پاکستان و ترکیه برگزار شد، در شرایطی صورت میگیرد که امیدها برای پایان دادن به تجاوزات نظامی و برقراری صلحی پایدار در منطقه خاورمیانه رو به افزایش است.
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه عربستان سعودی، وزرای خارجه مصر، پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی به بررسی دقیق اوضاع منطقه پرداختند. این گفتگوها در حالی انجام شد که منطقه پس از آغاز حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در تاریخ ۸ اسفند ماه، شاهد تشدید بیسابقه تنشها و حملات موشکی و پهپادی مرگبار بود که حتی عرضه جهانی انرژی از طریق تنگه هرمز را نیز مختل کرده بود.
نقش سازنده پاکستان و گشایشهای اخیر
وزرای حاضر در این نشست، از تلاشهای میانجیگرانه پاکستان برای دستیابی به آتشبسی دائمی میان آمریکا و ایران استقبال کردند. این تلاشها با هدف کاهش تنشها و مصون نگه داشتن منطقه و جهان از پیامدهای امنیتی و اقتصادی وخیم جنگ صورت میگیرد.
در همین راستا، دو گشایش مهم در لبنان و تنگه هرمز، بارقههای امید را برای پایان دائمی این درگیریها زنده کرده است. ایران روز جمعه اعلام کرد که انسداد تنگه حیاتی هرمز را برای مدت آتشبس دهروزه میان رژیم صهیونیستی و لبنان که از روز پنجشنبه آغاز شده بود، برداشته است. این اقدام ایران، نشاندهنده حسن نیت و رویکرد مسئولانه این کشور در قبال امنیت کشتیرانی بینالمللی است.
مواضع متناقض آمریکا و پیشرفت در مذاکرات
با وجود این گشایشها، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده است که ایالات متحده همچنان به مسدود کردن کشتیهای ورودی و خروجی از بنادر ایران ادامه خواهد داد. این موضع متناقض، در حالی است که بازگشایی تنگه هرمز یکی از خواستههای اصلی آمریکا در مذاکرات صلح با میانجیگری پاکستان بوده است. در مقابل، ایران بر گسترش آتشبس کنونی دو هفتهای به لبنان اصرار ورزیده بود که اکنون هر دو هدف محقق شدهاند.
ترامپ روز جمعه اظهار داشت که توافق صلح با ایران تقریباً نهایی شده است. وی با ابراز خوشبینی گفت: “ما بسیار نزدیک هستیم. به نظر میرسد این برای همه بسیار خوب خواهد بود. و ما به توافق بسیار نزدیک هستیم.” او همچنین مدعی شد که “هیچ نقطه اختلافی” با تهران باقی نمانده و این روند “بسیار سریع پیش خواهد رفت زیرا بیشتر نکات قبلاً مذاکره شدهاند.”
چالشها و افقهای پیشرو
این اظهارات در حالی مطرح میشود که مذاکرات قبلی آمریکا و ایران به رهبری معاون رئیسجمهور، جی.دی. ونس، در پاکستان به نتیجه نرسیده بود. با این حال، ترامپ بارها به نزدیک بودن یک پیشرفت اشاره کرده است. او روز پنجشنبه گفته بود که ایران با واگذاری ذخایر اورانیوم خود موافقت کرده و دور دوم مذاکرات در اسلامآباد محتمل است و حتی خود او ممکن است برای امضای توافق نهایی به پاکستان سفر کند.
ترامپ همچنین ادعا کرد که “آمریکا تمام ‘غبار’ هستهای تولید شده توسط بمبافکنهای بزرگ B2 ما را به دست خواهد آورد” و گزارشها مبنی بر مذاکره آمریکا و ایران برای طرحی شامل آزادسازی ۲۰ میلیارد دلار از وجوه مسدود شده ایران در ازای واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده را تکذیب کرد. وی تأکید کرد: “هیچ پولی به هیچ وجه رد و بدل نخواهد شد.”
در پایان، ترامپ از عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر به خاطر “شجاعت و کمک بزرگشان” پس از حملات ایران به منطقه تشکر کرد و به شهباز شریف، نخستوزیر “فوقالعاده” پاکستان و ژنرال عاصم منیر، فرمانده قدرتمند ارتش این کشور، به دلیل میانجیگری در مذاکرات ایران تبریک گفت. این تحولات نشان میدهد که با وجود پیچیدگیها، مسیر دیپلماسی برای کاهش تنشها و برقراری آرامش در منطقه همچنان باز است و امید میرود که با درایت و تدبیر، شاهد پایان دائمی تجاوزات و تثبیت صلح باشیم.