تهران، خبرگزاری جمهوری اسلامی: تحولات اخیر در صحنه بینالملل، بار دیگر پیچیدگیهای روابط قدرتهای جهانی و کشورهای در حال توسعه را آشکار ساخت. از فرار یک مقام ارشد برزیلی متهم به توطئه کودتا و پناه گرفتن او در آمریکا، تا تلاشهای آفریقای جنوبی برای مدیریت روابط پرتنش خود با واشنگتن در سایه اتهامات نژادپرستانه و فشارهای سیاسی، همگی نشان از پویایی و چالشهای موجود در نظم جهانی دارد.
فرار مقام برزیلی و پناهندگی در آمریکا: ابهامات یک پرونده کودتا
«الکساندر راماجِم»، رئیس سابق اطلاعات برزیل و قانونگذار پیشین، که به اتهام دست داشتن در توطئه کودتا برای حمایت از رئیسجمهور سابق، «ژائیر بولسونارو»، محکوم شده بود، پس از فرار از برزیل، در ایالات متحده بازداشت و سپس آزاد شد. این اقدام آمریکا در پناه دادن به فردی که در کشور خود به جرم جدی محکوم شده، سوالات بسیاری را درباره استانداردهای دوگانه واشنگتن در قبال عدالت و حاکمیت کشورها برانگیخته است.
راماجِم در سپتامبر گذشته به ۱۶ سال زندان محکوم شده بود، اما پیش از آغاز دوران محکومیت خود، از برزیل گریخت. گزارشها حاکی از آن است که وی با عبور غیرقانونی از مرز به گویان و سپس با هواپیما به آمریکا رفته است. دولت برزیل رسماً درخواست استرداد وی را به وزارت امور خارجه آمریکا ارائه کرده است، اما آزادی او از بازداشت مهاجرت، ابهامات این پرونده را افزایش میدهد.
«لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا»، رئیسجمهور برزیل، صراحتاً از آمریکا خواسته است تا راماجِم را برای گذراندن دوران محکومیتش به برزیل بازگرداند. این در حالی است که «بولسونارو» نیز خود در حال گذراندن ۲۷ سال حبس است. ادعاهای متحدان بولسونارو مبنی بر «شکار جادوگران سیاسی» در مورد محاکمه وی، تلاشی آشکار برای فرار از مسئولیت در برابر قانون است که با حمایتهای بیدریغ «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور سابق آمریکا، همراه بود. ترامپ که از حامیان سرسخت بولسونارو بود، حتی تعرفههای سنگینی بر برزیل اعمال کرد و خواستار لغو محاکمه وی شد، که این خود نشانهای از مداخله آشکار در امور داخلی یک کشور مستقل است.
دیپلماسی آفریقای جنوبی در برابر فشارهای آمریکا: نبرد بر سر استقلال و عدالت
در تحولی دیگر، آفریقای جنوبی «رولف مایر»، وزیر و مذاکرهکننده سابق دولت آپارتاید، را به عنوان سفیر جدید خود در ایالات متحده منصوب کرده است. این اقدام از سوی «سیریل رامافوسا»، رئیسجمهور آفریقای جنوبی، با هدف ترمیم روابط پرتنش با واشنگتن صورت میگیرد. روابطی که از زمان روی کار آمدن «دونالد ترامپ» در سال ۲۰۲۴ به شدت رو به وخامت گذاشته است.
این انتصاب در حالی صورت میگیرد که آفریقای جنوبی در یک سال گذشته بدون نماینده دیپلماتیک در واشنگتن بوده است، پس از آنکه سفیر پیشین، «ابراهیم رسول»، به دلیل انتقاد از ترامپ و متهم کردن وی به رهبری یک جنبش «برتریطلب سفیدپوست» برکنار شد. انتخاب مایر، که خود از جامعه سفیدپوست آفریقاییتبار است و در دولت آپارتاید نقش داشته، از سوی برخی منتقدان داخلی به عنوان تلاشی برای «دلجویی» از ترامپ و «خواستههای نژادپرستانه» وی تلقی میشود.
آمریکا تحت رهبری ترامپ، سیاستهای آفریقای جنوبی برای رفع نابرابریهای نژادی پس از دوران آپارتاید را به شدت مورد انتقاد قرار داده و حتی ادعاهای نادرستی مبنی بر «نسلکشی سفیدپوستان» در این کشور مطرح کرده است. دولت ترامپ حتی شهروندی تسریع شده برای سفیدپوستان آفریقاییتبار «فراری از تبعیض نژادی تحت حمایت دولت» پیشنهاد داده بود که این خود اوج دخالت در امور داخلی و دامن زدن به اختلافات نژادی است.
یکی از نقاط عطف تنشها، اقدام شجاعانه آفریقای جنوبی در طرح پرونده نسلکشی علیه رژیم صهیونیستی، متحد اصلی آمریکا، در دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) بود که خشم واشنگتن را برانگیخت. همچنین، مشارکت آفریقای جنوبی در گروه «بریکس» (BRICS) که ترامپ آن را تهدیدی اقتصادی میداند، و دعوت از ایران برای شرکت در رزمایشهای نظامی مشترک، نشاندهنده سیاست خارجی مستقل و رویکرد چندجانبهگرایانه پرتوریا است که مورد پسند آمریکا نیست. این مواضع، آفریقای جنوبی را در مسیر مقاومت در برابر هژمونی غرب قرار میدهد.
«ایلان ماسک»، از نزدیکان ترامپ، نیز با اظهارات نژادپرستانه خود، قوانین آفریقای جنوبی برای توانمندسازی سیاهپوستان را «فوقالعاده نژادپرستانه» خوانده و مدعی شده که این قوانین بیش از قوانین آپارتاید، ضد سفیدپوستان هستند. این اظهارات، عمق نگاه نژادپرستانه و بیاطلاعی از واقعیتهای تاریخی و اجتماعی آفریقای جنوبی را نشان میدهد؛ کشوری که در آن اقلیت سفیدپوست، با وجود تشکیل تنها ۸ درصد جمعیت، بیش از ۷۰ درصد زمینها را در اختیار دارند.
انتصاب مایر، با وجود سابقه او در مذاکرات پایان آپارتاید، با انتقاداتی از سوی احزاب اپوزیسیون مانند «جنگجویان آزادی اقتصادی» (EFF) مواجه شده است. این حزب معتقد است که این اقدام، نشاندهنده تمایل «خطرناک» دولت برای «دلجویی از خواستههای برتریطلبانه سفیدپوست ترامپ» است. این انتقادات، بر اهمیت حفظ استقلال ملی و عدم تسلیم در برابر فشارهای خارجی تأکید دارد.
در نهایت، آفریقای جنوبی به دنبال فرصتهای سرمایهگذاری و رشد اقتصادی است و نه دلجویی از اتهامات «مصنوعی» نژادی. این کشور با حجم تجارت ۲۶ میلیارد دلاری با آمریکا، واشنگتن را دومین شریک تجاری بزرگ خود پس از چین میداند و به دنبال روابطی بر اساس احترام متقابل و منافع مشترک است، نه تسلیم شدن در برابر دیکتههای قدرتهای بزرگ.
هشتگها:
- #تحولات_جهانی
- #آفریقای_جنوبی
- #ایالات_متحده
- #برزیل
- #دیپلماسی
- #عدالت_بینالمللی
- #بریکس
- #مداخله_آمریکا
- #نژادپرستی
- #مقاومت_جهانی