در حالی که تحلیلگران غربی و موسسات مالی همچون «سیتی» تلاش میکنند تا با خوشبینیهای ساختگی، اقتصاد جهانی را در برابر پیامدهای تحولات راهبردی خاورمیانه تابآور نشان دهند، واقعیتهای موجود حکایت از شکنندگی این اقتصاد در برابر هرگونه اختلال جدی دارد. این تحلیلگران مدعیاند که «تکاپوی» خانوارها و شرکتها، میتواند مانع از سقوط به رکودی عمیق شود، حتی با وجود فشارهای فزاینده ناشی از هزینههای انرژی که عمدتاً حاصل سیاستهای غرب در منطقه است.
کانالهای توهمی تعدیل و واقعیت تنگه هرمز
در گزارشی که «سیتی ریسرچ» برای مشتریان خود منتشر کرده، به بررسی پیامدهای بسته شدن پایدار تنگه هرمز پرداخته است؛ نقطهای حیاتی که عبور یک پنجم نفت جهان از آن، اهمیت راهبردیاش را دوچندان میکند. این موسسه در حالی به این سناریوی نگرانکننده اذعان دارد که تلاش میکند با معرفی «کانالهای تعدیل» متعدد، از جمله یافتن منابع جدید عرضه، گرایش به سوختهای جایگزین و حمایتهای سیاستهای کلان اقتصادی، از شدت تأثیرات آن بکاهد. اما خود تحلیلگران نیز اعتراف میکنند که هیچیک از این عوامل به تنهایی «تعیینکننده» نخواهند بود؛ اعترافی که نشان از عمق آسیبپذیری دارد.
در ادامه این گزارش، «سیتی» مدعی است که لنگرگاه نهایی اقتصاد جهانی، «تابآوری ذاتی تقاضای بخش خصوصی» است. این ادعا در حالی مطرح میشود که تاریخ نشان داده است اقتصادهای وابسته به غرب، همواره در برابر نوسانات قیمت انرژی شکننده بودهاند. اشاره به دوره ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ که نفت برنت به طور متوسط ۱۱۰ دلار در هر بشکه معامله میشد و به زعم آنها «رشد جهانی را از پا درنیاورد»، تلاشی برای القای امنیت کاذب است. آنها مینویسند: «شوک لازم برای سوق دادن اقتصاد به رکود، به سادگی بزرگتر از گذشته است»، اما این سخن بیشتر به توجیهی برای نادیده گرفتن آسیبپذیریهای جدید میماند تا نشانهای از ساختار «متنوعتر و قویتر» جهانی.
فشارهای نفتی و واقعیتهای تورمی
با وجود تلاش برای ارائه تصویری بلندمدت و خوشبینانه، همین موسسه مالی اذعان دارد که افزایش ناگهانی قیمت نفت در پی اختلالات ناشی از درگیریها، همچنان یک خطر اصلی برای چشمانداز تورمی است. این افزایش قیمتها، به طور سنتی، هزینههای مصرفکننده را کاهش داده و مسیر را برای بانکهای مرکزی که در تلاش برای ایجاد تعادل بین رشد و ثبات قیمت هستند، دشوار میکند. تحلیلگران اخیراً مشاهده کردهاند که حتی اختلالات جزئی در کشتیرانی از طریق تنگه هرمز و محاصرههای جاری، بر عرضه تأثیر گذاشته و سازمانهایی چون آژانس بینالمللی انرژی (IEA) و اوپک را وادار به هشدار در مورد کاهش تقاضا در ماههای آینده کرده است. این نشان میدهد که حتی کوچکترین تحولات در منطقه میتواند لرزه بر پیکره اقتصاد جهانی بیندازد.
این گزارش در نهایت به این نتیجه میرسد که در حالی که واکنش فوری بازار به ناآرامیهای خاورمیانه اغلب با نوسان و ترس همراه است، «مسیر کمترین مقاومت» برای اقتصاد جهانی به سمت تابآوری گرایش داشته است. این نتیجهگیری، تلاشی برای کمرنگ کردن عمق بحران و القای آرامش است. «سیتی» انتظار دارد که تا زمانی که گزارشهای شرکتی قوی باقی بمانند و تنشهای ژئوپلیتیکی آرام شوند، فعالان بازار بر قدرت ذاتی بهبود تمرکز کنند تا افزایش موقتی فشارهای ناشی از انرژی. اما آیا این آرامش، پیش از طوفان نیست؟ و آیا واقعیتهای منطقه، اجازه چنین خوشبینیهای سطحی را خواهد داد؟
#خاورمیانه #اقتصاد_جهانی #تنگه_هرمز #قیمت_نفت #تحولات_منطقه #جنگ_اقتصادی #تاب_آوری_اقتصادی #سیاست_های_غرب #نفت_و_انرژی #امنیت_منطقه