Pakistan arabuluculu\u011funda ger\u00e7ekle\u015fen ABD ile \u0130ran aras\u0131ndaki ilk tur m\u00fczakerelerin \u00e7\u00f6kmesi kimseyi \u015fa\u015f\u0131rtmamal\u0131yd\u0131. ABD’nin ve m\u00fcttefiklerinin uzla\u015fmaz tutumlar\u0131 ve sert retori\u011fi, anlaml\u0131 bir ilerlemeyi ba\u015ftan imkans\u0131z k\u0131l\u0131yordu. Bu haftaki ikinci tur g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin de ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u0130kili pazarl\u0131klar bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamayacakt\u0131r; ancak kapsaml\u0131 bir b\u00f6lgesel \u00e7er\u00e7eve bunu ba\u015farabilir.<\/p>\n
Herhangi bir uygulanabilir anla\u015fma, e\u015f zamanl\u0131 olarak iki hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir: Kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f\u0131n temelini atmal\u0131 ve her taraf\u0131n sonucu kendi i\u00e7inde bir ba\u015far\u0131 olarak sunmas\u0131na olanak tan\u0131mal\u0131d\u0131r. Bu hassas denge, ba\u015fta \u0130srail olmak \u00fczere d\u0131\u015f akt\u00f6rlerin dolayl\u0131 ama belirleyici etkisiyle daha da karma\u015f\u0131k hale gelmektedir.<\/p>\n
Kritik olarak, mevcut kriz tek bir anla\u015fmazl\u0131ktan de\u011fil, d\u00f6rt fay hatt\u0131n\u0131n birle\u015fmesinden kaynaklanmaktad\u0131r:<\/strong><\/p>\n Bu cephelerden herhangi birinde ilerleme, di\u011ferlerinde paralel bir hareket olmadan pek olas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131, krizin ana odak noktas\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u0130ran’\u0131n bo\u011faz\u0131 ge\u00e7ici olarak kapatmas\u0131 ve ard\u0131ndan ABD’nin \u0130ran limanlar\u0131n\u0131 hedef alan deniz ablukas\u0131, b\u00f6lgedeki gerilimin ve ABD’nin sald\u0131rgan tutumunun tehlikeli boyutlar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir. Daha kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm, bo\u011faz\u0131n T\u00fcrkiye, Pakistan, Malezya ve Endonezya gibi g\u00fcvenilir arabuluculardan olu\u015fan bir koalisyonun ge\u00e7ici y\u00f6netimine b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7erebilir. A\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanm\u0131\u015f ko\u015fullar alt\u0131nda, g\u00fcvenli ge\u00e7i\u015fi yeniden sa\u011flamak i\u00e7in ortak bir deniz misyonu konu\u015fland\u0131rabilirler.<\/p>\n Ancak b\u00f6yle bir d\u00fczenleme, ABD’nin \u0130ran’a kar\u015f\u0131, \u0130srail ile koordineli olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclenler de dahil olmak \u00fczere askeri operasyonlara derhal son vermesini gerektirecektir. \u0130ran ise deniz g\u00fcvenli\u011fini garanti etmeli ve kom\u015fular\u0131na sald\u0131rmaktan ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r. Sava\u015fa kendi iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcr\u00fcklenen K\u00f6rfez \u00fclkeleri, b\u00f6yle bir mekanizmay\u0131 desteklemek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc te\u015fviklere sahip olacakt\u0131r.<\/p>\n Me\u015fruiyeti sa\u011flamak i\u00e7in bu giri\u015fim, Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi taraf\u0131ndan, be\u015f veto yetkili daimi \u00fcyesinin resmi deste\u011fiyle onaylanmal\u0131d\u0131r. Acil istikrar\u0131n \u00f6tesinde, bu \u00e7er\u00e7eve, sava\u015fla ilgili zararlar\u0131n deniz gelirleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tazmin edilmesine y\u00f6nelik mekanizmalar da dahil olmak \u00fczere, bo\u011fazdan ge\u00e7i\u015fi d\u00fczenleyen daha uzun vadeli bir rejimin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abilir.<\/p>\n \u0130ran’\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l n\u00fckleer hedefleri \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma konusu olmaya devam etse de, gerilimi azaltman\u0131n bir yolu hala mevcuttur; yeter ki her iki taraf da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m benimsesin. \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silah pe\u015finde olmama y\u00f6n\u00fcndeki k\u00f6kl\u00fc taahh\u00fcd\u00fcn\u00fc yeniden teyit etmesi ve ABD’nin \u0130slam Cumhuriyeti’nin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l n\u00fckleer enerji hakk\u0131n\u0131 resmen tan\u0131mas\u0131 gerekmektedir. B\u00f6yle bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131ma, her iki taraf\u0131n da diplomatik ba\u015far\u0131 ilan etmesine olanak tan\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye ve Brezilya taraf\u0131ndan Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131 i\u015fbirli\u011fiyle m\u00fczakere edilen 2010 Tahran Anla\u015fmas\u0131, faydal\u0131 bir model sunmaktad\u0131r. D\u00f6nemin T\u00fcrkiye D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 olarak, \u0130ran’\u0131n zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyumunu sivil kullan\u0131m i\u00e7in n\u00fckleer yak\u0131t kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye’ye yat\u0131rmas\u0131n\u0131 gerektiren anla\u015fmaya arac\u0131l\u0131k ettim. Bu d\u00fczenlemenin g\u00fcncellenmi\u015f bir versiyonu, potansiyel olarak yine T\u00fcrkiye veya Pakistan taraf\u0131ndan kolayla\u015ft\u0131r\u0131larak, yenilenen m\u00fczakereler i\u00e7in umut verici bir temel sa\u011flayabilir.<\/p>\n Ortak zemin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, \u0130srail’in sahip oldu\u011fu n\u00fckleer silahlar da dahil olmak \u00fczere b\u00f6lgeyi n\u00fckleer silahlardan ar\u0131nd\u0131rma \u00e7abalar\u0131na odaklan\u0131labilir ve b\u00f6ylece b\u00f6lgenin daha geni\u015f g\u00fcvenlik endi\u015feleri giderilebilir. ABD-\u0130srail sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u0130ran’\u0131n balistik f\u00fcze yeteneklerinden vazge\u00e7mesini talep etmek ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir; zira bu f\u00fczeler \u0130ran’\u0131n me\u015fru savunma hakk\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130lerleme hala m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Temel zorluk, direni\u015f hareketlerine verilen destekle ilgili \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ve ortak bir g\u00fcvenlik \u00e7er\u00e7evesinin eksikli\u011fini ele almakt\u0131r.<\/p>\n Bu sorun yaln\u0131zca ikili ABD-\u0130ran m\u00fczakereleriyle \u00e7\u00f6z\u00fclemez. \u00c7ok katmanl\u0131 bir b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik mimarisi olu\u015fturmak, ilk olarak, T\u00fcrkiye, Pakistan, Malezya ve Endonezya’n\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olarak hizmet verdi\u011fi \u0130ran ile K\u00f6rfez \u00fclkeleri aras\u0131nda g\u00fcven in\u015fa etmek i\u00e7in pratik ad\u0131mlar gerektirir. Ortak bir komisyon, daha kal\u0131c\u0131 bir d\u00fczenlemenin temelini atarken acil gerilimleri azaltabilir.<\/p>\n \u0130kinci katman, T\u00fcrkiye, Pakistan, M\u0131s\u0131r, Irak, Suriye, \u00dcrd\u00fcn, L\u00fcbnan ve Yemen’i, K\u00f6rfez \u00fclkeleri ve \u0130ran ile bir araya getiren b\u00f6lgesel bir g\u00fcvenlik forumudur. Zamanla bu s\u00fcre\u00e7, 1975 Helsinki Nihai Senedi’nin Ortado\u011fu’daki bir e\u015fde\u011ferine yol a\u00e7an yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir b\u00f6lgesel diyalo\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n So\u011fuk Sava\u015f Avrupa’s\u0131nda oldu\u011fu gibi, \u015feffafl\u0131k, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 k\u0131s\u0131tlama ve do\u011frulama mekanizmalar\u0131na dayanan bir \u00e7er\u00e7eve, gerilimin t\u0131rmanma riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltabilir. 1990 Avrupa’da Konvansiyonel Silahl\u0131 Kuvvetler Antla\u015fmas\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 k\u0131r\u0131lganl\u0131k kabul edildi\u011finde, derin b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f b\u00f6lgelerin bile askeri yeteneklere s\u0131n\u0131rlar konusunda anla\u015fabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n Ancak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir herhangi bir b\u00f6lgesel d\u00fczen, Filistin sorununu ele almal\u0131d\u0131r, zira Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n reddedilmesi, Ortado\u011fu’daki istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n temel itici g\u00fcc\u00fc olmaya devam etmektedir. \u0130srail’in altm\u0131\u015f y\u0131ld\u0131r s\u00fcren Bat\u0131 \u015eeria i\u015fgali \u2013 Birle\u015fmi\u015f Milletler kararlar\u0131na ra\u011fmen \u2013 ve Gazze’deki devam eden askeri operasyonlar\u0131, istikrarl\u0131 bir g\u00fcvenlik ortam\u0131n\u0131 imkans\u0131z k\u0131lmaktad\u0131r. Abraham Anla\u015fmalar\u0131 gibi \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 atlatma \u00e7abalar\u0131, yaln\u0131zca nefreti k\u00f6r\u00fcklemi\u015ftir.<\/p>\n Acilen yeni bir yakla\u015f\u0131ma ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u0130srail’e, Filistin devletini tan\u0131mas\u0131 ve L\u00fcbnan’daki askeri operasyonlar\u0131na son vermesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, tam diplomatik normalle\u015fme ve resmi g\u00fcvenceler de dahil olmak \u00fczere b\u00f6lgesel bir g\u00fcvenlik mimarisine entegrasyon teklif edilmelidir.<\/p>\n \u0130kinci d\u00f6nemine Nobel Bar\u0131\u015f \u00d6d\u00fcl\u00fc kazanma umuduyla giren ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump, \u015fimdi \u00f6nemli bir se\u00e7imle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Stratejik netlikten yoksun bir sava\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek b\u00f6lgeyi ve d\u00fcnyay\u0131 daha derin bir kaosa s\u00fcr\u00fckleme riskini g\u00f6ze alabilir ya da diplomatik bir at\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftirme f\u0131rsat\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek ate\u015fkesle ba\u015flay\u0131p kal\u0131c\u0131 bir bar\u0131\u015fla sonu\u00e7lanan bir s\u00fcrece \u00f6nc\u00fcl\u00fck edebilir. Ayn\u0131 zamanda, uluslararas\u0131 politika yap\u0131c\u0131lar, politikay\u0131 gerilimi azaltmaya y\u00f6nlendirmek i\u00e7in koordineli bir diplomatik giri\u015fimde bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye ve \u0130spanya taraf\u0131ndan 2005 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan ve daha sonra BM i\u00e7inde kurumsalla\u015fan Medeniyetler \u0130ttifak\u0131’n\u0131 yeniden canland\u0131rmak, b\u00f6yle bir \u00e7aba i\u00e7in ideal bir platform sa\u011flayabilir. Onun himayesinde toplanacak bir liderler zirvesi, kriz y\u00f6netiminin \u00f6tesine ge\u00e7erek i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 bir b\u00f6lgesel d\u00fczene do\u011fru ilerleme konusunda ortak bir taahh\u00fcd\u00fcn sinyali olacakt\u0131r. Kapsaml\u0131 bir g\u00fcvenlik yakla\u015f\u0131m\u0131 olmadan, mevcut gerilim d\u00f6ng\u00fcs\u00fc devam edecek ve yo\u011funla\u015facakt\u0131r.<\/p>\n Ahmet Davuto\u011flu<\/strong>, T\u00fcrkiye’nin eski ba\u015fbakan\u0131 (2014-16) ve d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131d\u0131r (2009-14).<\/p>\n Telif Hakk\u0131: Project Syndicate<\/em><\/p>\n Sorumluluk Reddi: Bu b\u00f6l\u00fcmde yazarlar taraf\u0131ndan ifade edilen g\u00f6r\u00fc\u015fler kendilerine aittir ve Arab News’in bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/em><\/p>\n #Ortado\u011fuG\u00fcvenli\u011fi #FilistinDavas\u0131 #\u0130ranN\u00fckleerProgram\u0131 #H\u00fcrm\u00fczBo\u011faz\u0131 #ABD\u0130ranGerilimi #B\u00f6lgesel\u0130\u015fbirli\u011fi #\u0130srailZulm\u00fc #AdilBar\u0131\u015f #Diplomasi #BM<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ortado\u011fu \u0130\u00e7in Yeni Bir G\u00fcvenlik Mimarisi: Adalet ve \u0130stikrar\u0131n Anahtar\u0131 Pakistan arabuluculu\u011funda ger\u00e7ekle\u015fen ABD ile \u0130ran aras\u0131ndaki ilk tur m\u00fczakerelerin \u00e7\u00f6kmesi kimseyi \u015fa\u015f\u0131rtmamal\u0131yd\u0131. ABD’nin ve m\u00fcttefiklerinin uzla\u015fmaz tutumlar\u0131 ve sert retori\u011fi, anlaml\u0131 bir ilerlemeyi ba\u015ftan imkans\u0131z k\u0131l\u0131yordu. Bu haftaki ikinci tur g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin de ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u0130kili pazarl\u0131klar bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamayacakt\u0131r; ancak kapsaml\u0131 bir b\u00f6lgesel \u00e7er\u00e7eve […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6186,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-6185","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-orta-dogu-haberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6185"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6185\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 ve Uluslararas\u0131 G\u00fcvence \u0130htiyac\u0131<\/h2>\n
\u0130ran’\u0131n N\u00fckleer Hakk\u0131 ve B\u00f6lgesel Silahs\u0131zlanma<\/h2>\n
Filistin Meselesi: B\u00f6lgesel \u0130stikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n Temel Kayna\u011f\u0131<\/h2>\n
Yeni Bir Yakla\u015f\u0131m: \u0130srail’in B\u00f6lgesel Entegrasyonu \u015eartlar\u0131<\/h2>\n
Diplomatik \u00c7\u00f6z\u00fcm ve Medeniyetler \u0130ttifak\u0131<\/h2>\n