{"id":14214,"date":"2026-05-01T09:04:35","date_gmt":"2026-05-01T05:34:35","guid":{"rendered":"https:\/\/fajr.news\/?p=14214"},"modified":"2026-05-01T09:04:35","modified_gmt":"2026-05-01T05:34:35","slug":"iranin-yuce-lideri-nukleer-ve-fuze-yeteneklerini-korumaya-kararlilikla-soz-verdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fajr.news\/?p=14214&lang=tr","title":{"rendered":"\u0130ran&#8217;\u0131n Y\u00fcce Lideri, N\u00fckleer ve F\u00fcze Yeteneklerini Korumaya Kararl\u0131l\u0131kla S\u00f6z Verdi"},"content":{"rendered":"<p>DUBA\u0130, Birle\u015fik Arap Emirlikleri (AP) \u2014 \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti&#8217;nin Y\u00fcce Lideri, ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump&#8217;\u0131n hava sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve sava\u015f\u0131n k\u0131r\u0131lgan ate\u015fkesini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik daha geni\u015f bir anla\u015fman\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak k\u0131s\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 n\u00fckleer ve f\u00fcze yeteneklerini kararl\u0131l\u0131kla koruyacaklar\u0131na dair Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc yemin etti.<\/p>\n<p>Devlet televizyonu spikeri taraf\u0131ndan okunan bir a\u00e7\u0131klamada, Ayetullah M\u00fccteba Hamaney, Amerikal\u0131lar\u0131n Fars K\u00f6rfezi&#8217;nde ait oldu\u011fu tek yerin \u201csular\u0131n\u0131n dibi\u201d oldu\u011funu ve b\u00f6lge tarihinde \u201cyeni bir sayfa\u201d yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Hamaney, sava\u015f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki hava sald\u0131r\u0131lar\u0131nda babas\u0131n\u0131n \u015fehit edilmesinin ard\u0131ndan y\u00fcce liderli\u011fi devrald\u0131\u011f\u0131ndan beri kamuoyunda g\u00f6r\u00fclmedi.<\/p>\n<p>Bu a\u00e7\u0131klamalar, \u0130ran ekonomisinin zorlu bir d\u00f6nemden ge\u00e7ti\u011fi ve petrol end\u00fcstrisinin, ABD Donanmas\u0131&#8217;n\u0131n tankerlerinin denize a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen ablukas\u0131yla bask\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu bir zamanda geldi. D\u00fcnya ekonomisi de, t\u00fcm ham petrol\u00fcn be\u015fte birinin ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 \u00fczerindeki \u0130ran&#8217;\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmesi nedeniyle bask\u0131 alt\u0131nda. Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc, k\u00fcresel petrol referans\u0131 Brent ham petrol\u00fc varil ba\u015f\u0131na 126 dolara kadar y\u00fckseldi.<\/p>\n<p>Petrol arz\u0131 ve fiyatlar\u0131ndaki bu \u015fok, ABD&#8217;nin K\u00f6rfez m\u00fcttefiklerinin petrol ve gaz ihracat\u0131 i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 kritik ge\u00e7i\u015f yolunu yeniden a\u00e7maya y\u00f6nelik yeni bir plan\u0131 g\u00fcndeme getiren Trump \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p>Ad\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmamas\u0131 ko\u015fuluyla konu\u015fan \u00fcst d\u00fczey bir y\u00f6netim yetkilisine g\u00f6re, plan kapsam\u0131nda ABD, \u0130ran limanlar\u0131na y\u00f6nelik ablukas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, m\u00fcttefikleriyle koordinasyon i\u00e7inde \u0130ran&#8217;\u0131n serbest enerji ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 engelleme giri\u015fimlerine daha y\u00fcksek maliyetler getirmeyi hedefliyor.<\/p>\n<p>Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc g\u00f6nderilen bir telgrafta, ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, Belarus, \u00c7in, K\u00fcba ve Rusya d\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fcnya genelindeki Amerikal\u0131 diplomatlara, Trump y\u00f6netiminin bo\u011fazdan serbest ve engelsiz denizcilik eri\u015fimini sa\u011flayacak bir \u201cdenizcilik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yap\u0131s\u0131\u201d kurulmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na ev sahibi h\u00fck\u00fcmetlerinin deste\u011fini aramalar\u0131 talimat\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n<p>Associated Press taraf\u0131ndan Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irilen telgraf\u0131n bir kopyas\u0131nda, \u201cBu taahh\u00fct, \u0130ran&#8217;\u0131n denizcilik provokasyonlar\u0131na kar\u015f\u0131 koordineli eyleme duyulan ihtiyaca ve H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131&#8217;ndaki seyr\u00fcsefer hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik geni\u015f uluslararas\u0131 mutabakat\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r\u201d ifadeleri yer ald\u0131.<\/p>\n<p>D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve Pentagon&#8217;un Merkez Komutanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu giri\u015fimin, \u201ct\u00fcm \u00fclkelerin uluslararas\u0131 sularda serbest\u00e7e ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde seyr\u00fcsefer yapma haklar\u0131n\u0131 korumak ve \u0130ran&#8217;\u0131 ticaretin serbest ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 engellemeye y\u00f6nelik sald\u0131rgan ve yasa d\u0131\u015f\u0131 eylemlerinden sorumlu tutmak i\u00e7in temelden savunmac\u0131 bir yan\u0131t\u201d oldu\u011fu belirtildi.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda Trump, Avrupa&#8217;daki m\u00fcttefik \u00fclkelerdeki ABD askerlerinin varl\u0131\u011f\u0131nda olas\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri de g\u00fcndeme getirdi. Ba\u015fkan\u0131n, Almanya&#8217;daki ABD askerlerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 potansiyel olarak azaltmaya y\u00f6nelik bir inceleme y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ertesi g\u00fcn\u00fc, bir muhabir taraf\u0131ndan, \u0130ran&#8217;la ilgili operasyonlar i\u00e7in \u00fcslerin kullan\u0131m\u0131 konusunda ABD ile tart\u0131\u015fan \u0130talya ve \u0130spanya&#8217;dan ABD g\u00fc\u00e7lerini \u00e7ekmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcnmeyece\u011fi soruldu.<\/p>\n<p>Trump, \u201cNeden yapmayay\u0131m ki?\u201d diye yan\u0131tlad\u0131. \u201c\u0130talya bize hi\u00e7bir konuda yard\u0131mc\u0131 olmad\u0131 ve \u0130spanya korkun\u00e7tu, kesinlikle korkun\u00e7.\u201d<\/p>\n<h2>Ate\u015fkes Sars\u0131l\u0131rken Bo\u011faz Kapal\u0131 Kalmaya Devam Ediyor<\/h2>\n<p>ABD Merkez Komutanl\u0131\u011f\u0131&#8217;na g\u00f6re Per\u015fembe itibar\u0131yla yakla\u015f\u0131k 44 ticari gemiyi geri \u00e7eviren ABD ablukas\u0131, \u0130ran&#8217;\u0131n petrol\u00fcn\u00fc satmas\u0131n\u0131 engellemeyi, onu kritik gelirlerden mahrum b\u0131rakmay\u0131 ve ayn\u0131 zamanda Tahran&#8217;\u0131n petrol\u00fc depolayacak yeri olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcretimi durdurmak zorunda kalaca\u011f\u0131 bir durum yaratmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n<p>Yak\u0131n zamanda yap\u0131lan bir \u0130ran \u00f6nerisi, \u00fclkenin n\u00fckleer program\u0131na ili\u015fkin m\u00fczakereleri ileri bir tarihe erteleyecekti. Trump, sava\u015fa gitmesinin ana nedenlerinden birinin \u0130ran&#8217;\u0131n n\u00fckleer silah geli\u015ftirme yetene\u011fini engellemek oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. \u0130ran, program\u0131n\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l oldu\u011funu uzun s\u00fcredir savunsa da, uranyumu silah s\u0131n\u0131f\u0131na yak\u0131n y\u00fczde 60 seviyelerinde zenginle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n<p>Pakistan Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, gerilimi azaltmay\u0131 ama\u00e7layan ABD ile \u0130ran aras\u0131ndaki dolayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri hala kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak \u0130slamabad&#8217;\u0131n iki taraf aras\u0131nda telefonla bile olsa do\u011frudan ileti\u015fimi memnuniyetle kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Tahir Andrabi, haftal\u0131k bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda, \u201cE\u011fer iki taraf ger\u00e7ek zamanl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapabilirse, bu t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 giderebilir\u201d dedi. Andrabi, herhangi bir \u0130ran veya ABD \u00f6nerisinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015fmay\u0131 reddetti.<\/p>\n<p>\u0130ran&#8217;da Fars K\u00f6rfezi G\u00fcn\u00fc&#8217;n\u00fc kutlamak \u00fczere yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada Hamaney&#8217;in a\u00e7\u0131klamalar\u0131, n\u00fckleer konular\u0131n ve \u0130ran&#8217;\u0131n balistik f\u00fcze program\u0131n\u0131n pazarl\u0131k konusu yap\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131n sinyalini verdi.<\/p>\n<p>Hamaney, \u201c\u00dclke i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda doksan milyon gururlu ve onurlu \u0130ranl\u0131, \u0130ran&#8217;\u0131n kimlik temelli, manevi, insani, bilimsel, end\u00fcstriyel ve teknolojik kapasitelerinin tamam\u0131n\u0131 \u2013 nanoteknoloji ve biyoteknolojiden n\u00fckleer ve f\u00fcze yeteneklerine kadar \u2013 ulusal bir de\u011fer olarak g\u00f6rmektedir\u201d dedi.<\/p>\n<p>Hamaney, Amerika&#8217;y\u0131, 1979 \u0130slam Devrimi&#8217;nden bu yana \u0130ran liderlerinin ABD&#8217;ye y\u00f6nelik uzun s\u00fcredir kulland\u0131\u011f\u0131 bir ifade olan \u201cB\u00fcy\u00fck \u015eeytan\u201d olarak nitelendirdi.<\/p>\n<h2>Hamaney, Bo\u011faz\u0131n Kapal\u0131 Kalaca\u011f\u0131n\u0131n Sinyalini Verdi<\/h2>\n<p>A\u00e7\u0131klamalar\u0131nda Hamaney, \u0130ran ve Umman&#8217;\u0131n karasular\u0131nda yer alan su yolu \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrece\u011finin sinyalini verdi. \u0130ran&#8217;\u0131n baz\u0131 gemilerden bo\u011fazdan ge\u00e7i\u015f i\u00e7in 2 milyon dolar \u00fccret ald\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015fti.<\/p>\n<p>\u0130ran&#8217;\u0131n H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fcn K\u00f6rfez&#8217;i daha g\u00fcvenli hale getirece\u011fini ve Tahran&#8217;\u0131n bo\u011fazdaki \u201cyasal kurallar\u0131 ve yeni y\u00f6netimi\u201dnin b\u00f6lgedeki t\u00fcm uluslara fayda sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Ancak d\u00fcnya, bo\u011faz\u0131 ge\u00e7i\u015f \u00fccreti \u00f6demeden herkese a\u00e7\u0131k uluslararas\u0131 bir su yolu olarak g\u00f6rmekteydi. Ba\u015fta Birle\u015fik Arap Emirlikleri olmak \u00fczere K\u00f6rfez Arap \u00fclkeleri, \u0130ran&#8217;\u0131n bo\u011faz \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc korsanl\u0131\u011fa benzeterek k\u0131nam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<h2>\u0130ran&#8217;da D\u00fczene Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele Yo\u011funla\u015f\u0131yor<\/h2>\n<p>Yarg\u0131 erkinin Mizan haber ajans\u0131, \u0130ran&#8217;\u0131n Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc, Ocak ay\u0131ndaki \u00fclke \u00e7ap\u0131ndaki olaylardan kaynaklanan su\u00e7lamalar nedeniyle 21 ya\u015f\u0131ndaki bir ki\u015fiyi idam etti\u011fini bildirdi.<\/p>\n<p>Ajans, idam edilen ki\u015finin \u0130sfahanl\u0131 Sasan Azadvar oldu\u011funu belirtti. A\u00e7\u0131klamada, Azadvar&#8217;\u0131n olaylar s\u0131ras\u0131nda \u201cpolis memurlar\u0131na sald\u0131rarak d\u00fc\u015fmanla etkili bir \u015fekilde i\u015fbirli\u011fi yapma\u201d su\u00e7undan as\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ifade edildi.<\/p>\n<p>Aktivistler ve insan haklar\u0131 gruplar\u0131, ABD-\u0130srail&#8217;in \u0130ran&#8217;a kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan bu yana, bir dizi idam da dahil olmak \u00fczere d\u00fczene kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin daha da yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n<p>BM \u0130nsan Haklar\u0131 \u015eefi Volker T\u00fcrk, \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, sava\u015f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana en az 21 ki\u015finin idam edildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>\u0130nsan haklar\u0131 gruplar\u0131, \u0130ran&#8217;\u0131n rutin olarak san\u0131klar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 su\u00e7lamalara itiraz edemedi\u011fi kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda yarg\u0131lamalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve di\u011fer bir\u00e7ok ki\u015finin idam riski alt\u0131nda oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n<h2>G\u00fcney L\u00fcbnan&#8217;da M\u00fccadele Devam Ediyor<\/h2>\n<p>\u0130srail ile L\u00fcbnan merkezli, \u0130ran destekli Hizbullah m\u00fccahitleri aras\u0131ndaki ate\u015fkese ra\u011fmen, grup G\u00fcney L\u00fcbnan&#8217;daki \u0130srail askerlerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00fcstlenmeye devam etti. \u0130srail ordusu, Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc orada bir askerinin \u00e7at\u0131\u015fmada \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve \u0130ran sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan bu yana asker kay\u0131plar\u0131n\u0131n 17&#8217;ye y\u00fckseldi\u011fini bildirdi.<\/p>\n<p>Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc kuzey \u0130srail&#8217;deki s\u0131n\u0131r topluluklar\u0131nda da hava sald\u0131r\u0131s\u0131 sirenleri bir\u00e7ok kez \u00e7ald\u0131. \u0130srail ordusu, Hizbullah taraf\u0131ndan kullan\u0131lan askeri yap\u0131lar\u0131 vurdu\u011funu s\u00f6ylerken, L\u00fcbnan Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131larda kad\u0131n ve \u00e7ocuklar da dahil olmak \u00fczere 9 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirdi.<\/p>\n<p>Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc ge\u00e7 saatlerde, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda \u0130ran taraf\u0131ndan sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan Birle\u015fik Arap Emirlikleri D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, vatanda\u015flar\u0131 i\u00e7in \u0130ran, L\u00fcbnan ve Irak&#8217;\u0131 kapsayan bir seyahat yasa\u011f\u0131 ilan etti ve bu \u00fclkelerde bulunanlar\u0131 evlerine d\u00f6nmeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>___ Madhani Washington&#8217;dan bildirdi. Associated Press yazarlar\u0131 Matthew Lee (Washington), Munir Ahmed (\u0130slamabad), Amir Vahdat (Tahran, \u0130ran), Sarah El Deeb ve Kareem Chehayeb (Beyrut) ile Giovanna Dell\u2019Orto (Minneapolis) bu rapora katk\u0131da bulundu. Jon Gambrell ve Aamer Madhani, Associated Press<\/p>\n<p>#\u0130ran #Hamaney #N\u00fckleerProgram #F\u00fczeKabiliyetleri #H\u00fcrm\u00fczBo\u011faz\u0131 #ABD\u0130ranGerilimi #\u0130slamCumhuriyeti #Ortado\u011fu #B\u00fcy\u00fck\u015eeytan #Direni\u015f<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DUBA\u0130, Birle\u015fik Arap Emirlikleri (AP) \u2014 \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti&#8217;nin Y\u00fcce Lideri, ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump&#8217;\u0131n hava sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve sava\u015f\u0131n k\u0131r\u0131lgan ate\u015fkesini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik daha geni\u015f bir anla\u015fman\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak k\u0131s\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 n\u00fckleer ve f\u00fcze yeteneklerini kararl\u0131l\u0131kla koruyacaklar\u0131na dair Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc yemin etti. Devlet televizyonu spikeri taraf\u0131ndan okunan bir a\u00e7\u0131klamada, Ayetullah M\u00fccteba Hamaney, Amerikal\u0131lar\u0131n Fars K\u00f6rfezi&#8217;nde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14215,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-14214","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iran-haberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14214"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14214\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fajr.news\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}