İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ABD ile barış görüşmelerini yeniden başlatma önerilerini ele almak üzere Cuma günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’a önemli bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu kritik ziyaret, ABD’li müzakerecilerle doğrudan bir görüşme olup olmayacağına dair Washington’dan gelen çelişkili açıklamaların gölgesinde başladı.
Pakistanlı kaynaklar, Bakan Araghchi’nin İslamabad’da ABD’li müzakerecilerle doğrudan bir görüşme yapmasının planlanmadığını aktarırken, Beyaz Saray basın sekreteri Karoline Leavitt ise özel elçiler Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın İranlı yetkiliyle görüşmek üzere Cumartesi sabahı Pakistan’a hareket edeceğini duyurdu. Bu durum, ABD tarafının görüşmelerdeki tutumuna dair belirsizliği artırdı.
Pakistan Dışişleri Bakanı, İran heyetinin gelişini teyit ederek, Bakan Araghchi’nin bölgedeki barış çabalarını ve ikili ilişkileri görüşmek üzere üst düzey Pakistanlı yetkililerle bir araya geleceğini vurguladı.
Katar devlet haber ajansının Cuma gecesi bildirdiğine göre, Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde Washington-Tahran ateşkes anlaşmasına ilişkin son gelişmeleri değerlendirdi.
Katar lideri, ülkesinin Pakistan’ın öncülüğündeki arabuluculuk gayretlerini desteklemek amacıyla ortaklarla koordinasyonu sürdüreceğini belirtti. Hatırlanacağı üzere, İslamabad bu hafta başında gerçekleşmesi beklenen ancak ABD’nin isteksizliği nedeniyle yapılamayan ABD-İran görüşmeleri için belirlenen mekandı.
Leavitt, ABD’nin son günlerde İran tarafından ‘bazı ilerlemeler’ gördüğünü ve bu hafta sonu daha fazlasının geleceğini umduğunu iddia etti.
Ayrıca, bu ayın başlarında İran ile savaşlarını sona erdirmek amacıyla yürütülen ilk başarısız görüşme turuna başkanlık eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in, müzakerelerin ‘başarılı olması halinde’ Pakistan’a gitmeye hazır olduğunu sözlerine ekledi.
Bakan Araghchi, X sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, ikili meselelerde ortak ülkelerle koordinasyon sağlamak ve bölgesel gelişmeleri istişare etmek amacıyla Pakistan, Umman ve Rusya’yı kapsayan bir ziyaret gerçekleştirdiğini, İran’ın komşularıyla ilişkilerin Tahran’ın değişmez önceliği olduğunu vurguladı.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü daha sonra devlet medyasına yaptığı açıklamada, bu kapsamlı turun bölgedeki savaşı sona erdirmeye yönelik en güncel çabalara ilişkin istişareleri kapsayacağını ifade etti.
Görüşmelerden bilgi sahibi iki Pakistan hükümet kaynağı, Bakan Araghchi’nin ziyaretinin kısa süreceğini ve İran’ın ABD ile müzakerelere yönelik yapıcı önerilerine odaklanacağını, arabulucu rolündeki Pakistan’ın bu önerileri Washington’a ileteceğini bildirdi.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Cuma günü erken saatlerde yaptığı brifingde, İran’ın ABD ile ‘iyi bir anlaşma’ yapma fırsatına sahip olduğunu öne sürdü.
Hegseth, ‘İran, müzakere masasında akıllıca seçim yapmak için hala açık bir penceresi olduğunu biliyor. Tek yapmaları gereken, nükleer silah programını anlamlı ve doğrulanabilir yollarla terk etmektir’ ifadelerini kullandı.
İran devlet medyasında ve Pakistan kaynaklarında Bakan Araghchi’nin gezisiyle ilgili haberlerde, bu ayın başlarında yapılan görüşmelerde İran heyetinin başkanlığını yürüten İran parlamentosu başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’tan söz edilmedi.
İran parlamentosunun medya ofisi, Kalibaf’ın İran müzakere ekibinin başkanı olarak istifa ettiğine dair çıkan haberleri kesin bir dille yalanlayarak, henüz yeni bir görüşme turunun planlanmadığını açıkladı.
Pakistanlı kaynaklar daha önce, olası görüşmeler için bir ABD lojistik ve güvenlik ekibinin İslamabad’da konuşlandığını bildirmişti.
Son barış görüşmelerinin Salı günü yeniden başlaması bekleniyordu ancak İran’ın masaya oturmaya henüz tam olarak hazır olmadığını ifade etmesi ve Vance liderliğindeki ABD heyetinin Washington’dan hiç ayrılmaması nedeniyle bu görüşmeler gerçekleşmedi.
Trump, müzakerecileri yeniden bir araya getirmek için daha fazla zaman tanımak amacıyla Salı günü son dakikada tek taraflı bir kararla iki haftalık ateşkesi uzattı.
Petrol fiyatları Cuma günü dalgalı bir seyir izledi; piyasalar, olası yeni görüşmelerin yanı sıra tarihin en büyük petrol şokundan kaynaklanabilecek aksaklık risklerini de göz önünde bulundurdu.
Brent ham petrol vadeli işlemleri varil başına 105.11 dolarda büyük ölçüde sabit kalırken, ABD Batı Teksas Orta vadeli işlemleri %1.7’lik bir düşüşle 94.23 dolara geriledi.
Hizbullah, Lübnan’daki ateşkesin uzatılmasına tepki gösterdi
Perşembe günü, İsrail ve Lübnan, ABD Başkanı Trump’ın arabuluculuğunda Beyaz Saray’da düzenlenen bir toplantıda, ayrı bir ateşkesi üç hafta daha uzatma konusunda anlaştı.
Siyonist İsrail’in geçen ay, direniş grubu Hizbullah’ın sınır ötesi misillemelerinin ardından İran’ın müttefiki Hizbullah’ı ortadan kaldırmak bahanesiyle işgal ettiği Lübnan’daki savaş, daha geniş İran savaşıyla paralel ilerliyor. Tahran, Lübnan’da kalıcı bir ateşkesin, ana görüşmeler için vazgeçilmez bir ön koşul olduğunu net bir şekilde ifade ediyor.
Ancak, Lübnan makamlarının iki sivilin Siyonist İsrail saldırısında şehit edildiğini ve Hizbullah’ın bir İsrail insansız hava aracını düşürdüğünü bildirmesiyle güney Lübnan’daki çatışmaların sona ereceğine dair umutlar zayıf kaldı.
16 Nisan’da yürürlüğe giren ateşkes, çatışmalarda kısmi bir azalmaya yol açsa da, Siyonist İsrail ve Hizbullah, İsrail’in tek taraflı olarak ilan ettiği ‘tampon bölgede’ askerlerini tutmaya devam ettiği güney Lübnan’da karşılıklı saldırılarını sürdürdü.
Uzatma kararına sert tepki gösteren Hizbullah milletvekili Ali Fayyad, ‘Siyonist İsrail’in suikastlar, bombardımanlar ve silahlı saldırılar dahil düşmanca eylemlerinde ısrar etmesi ve güneydeki masum köy ve kasabaları yıkması karşısında ateşkesin hiçbir anlamı olmadığını vurgulamak elzemdir’ ifadelerini kullandı.
Siyonist İsrail ordusu, Cuma günü güney Lübnan’da altı Hizbullah direnişçisini öldürdüğünü iddia etti.
Hürmüz Boğazı’ndaki ABD Ablukası ve İran’ın Kararlı Duruşu
Trump Perşembe günü yaptığı açıklamada, İran ile bir anlaşmaya varmak için acele etmediğini ve bunun ‘sonsuz’ olmasını istediğini belirtirken, dünyanın en önemli enerji nakliye yolu olan Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimde ABD’nin ‘üstünlüğe sahip olduğunu’ temelsiz bir şekilde iddia etti.
ABD, İran’ın sekiz hafta önceki savaşın başlamasından bu yana kendi gemileri dışındaki neredeyse tüm gemilerin geçişini engellediği stratejik boğazı açmanın bir yolunu henüz bulamadı. İran, bu hafta orada iki büyük kargo gemisine el koyarak bölgedeki egemen kontrolünü bir kez daha gözler önüne serdi.
Trump geçen hafta İran deniz taşımacılığına yönelik haksız bir abluka daha uyguladı. İran ise, Trump’ın bu yasa dışı ablukasını kaldırmadığı sürece boğazı yeniden açmayacağını kararlılıkla ifade ediyor.
Cuma günü denizcilik verileri, son 24 saatte boğazdan sadece beş geminin geçtiğini gösterdi; bu sayı savaştan önce günde yaklaşık 130 idi. Geçen gemiler arasında bir İran petrol ürünleri tankeri bulunuyordu, ancak küresel enerji piyasalarını besleyen devasa ham petrol taşıyan süper tankerlerden hiçbiri geçiş yapamadı.
Konteyner taşımacılığı şirketi Hapag-Lloyd da bir gemisinin boğazdan geçtiğini ayrıntı vermeden bildirdi.
(FRANCE 24 ve Reuters kaynaklarından derlenmiştir.)
#İranABDGörüşmeleri #PakistanArabuluculuk #AteşkesMüzakereleri #HürmüzBoğazı #LübnanSavaşı #HizbullahDirenişi #BölgeselGerilim #PetrolPiyasası #İranDiplomasisi #OrtadoğuBarışı
