BRÜKSEL (AP) — Avrupa Birliği, Macaristan’da İsrail müttefiki Victor Orban’ın seçim yenilgisinin Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria’ya yönelik çabalara yeni bir ivme kazandırmasıyla Pazartesi günü dikkatini Filistinlilere çevirdi.
60’tan fazla ülke, istikrar, güvenlik ve uzun vadeli barış konularında Filistin temsilcileriyle görüşmek üzere Brüksel’e temsilciler gönderdi.
AB, Filistinlilere en büyük yardım sağlayıcısı olmasına ve İsrail-Filistin çatışmasına iki devletli çözümü desteklemesine rağmen, Orta Doğu’da büyük ölçüde kenarda kalmıştı. Birçok AB üyesi ülke, İsrail’in Gazze’deki eylemlerine duyduğu öfkeyi dile getirdikten sonra artık bağımsız bir Filistin devletini tanıyor. 27 uluslu blok aynı zamanda İsrail’in en büyük ticaret ortağı ve İsrail silahlarının önemli bir alıcısı konumunda.
Ancak AB, iki yıllık savaşın ardından yürürlüğe giren Ekim ayındaki Gazze ateşkesinin müzakerelerinde hiçbir rol oynamadı. Ve Avrupa’nın bazı İsrail eylemlerini kınama veya yaptırım uygulama girişimleri sık sık Orban tarafından veto edilmişti.
Şimdi Macaristan’ın bir sonraki lideri Péter Magyar, İsrail konusunda Orban’dan farklı hareket edeceğini belirtiyor. Ve İspanya Başbakanı Pedro Sánchez gibi İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu eleştiren bazı liderler, kararlı eylemler için bastırıyor.
Avrupa’nın İsrail ile anlaşmasına meydan okumak
Magyar, İsrail ile “pragmatik ilişkiler” arayacağını ancak aynı zamanda Netanyahu hakkında Gazze nedeniyle tutuklama emri çıkaran Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yeniden katılacağını söyledi. Orban, 2025’te Netanyahu’yu ağırlarken bu emre karşı çıkmış, ardından Macaristan’ın dünyanın tek savaş suçları ve soykırım mahkemesinden ayrılma sürecini başlatmıştı.
Magyar ayrıca, Orban’ın İsrail’e yönelik eylemleri veto etme politikasını sürdürmeyebileceğini belirtti – bu, Orta Doğu’daki son üç yıllık çatışmada İsrail’i eleştiren AB liderlerinin aşamadığı bir engeldi.
Brüksel toplantısının ardından AB dış politika şefi Kaja Kallas, Orban’ın vetosu olmadan, şiddet yanlısı İsrailli yerleşimcilere yaptırım uygulama gibi eylemlerin yakında gelebileceğini söyledi.
“27 ülkeyiz ve 26 ülke şiddet yanlısı yerleşimcilere yaptırım uygulamak istiyor,” dedi. “Şiddet yanlısı yerleşimcilere yaptırım istemeyen taraf üstün gelmişti. Şimdi, bu ülke seçimler yaptı ve yeni bir hükümetimiz olacak.”
İspanya Başbakanı, AB’nin İsrail ile uzun süredir devam eden Ortaklık Anlaşması’nı askıya almasını istiyor ve Salı günü AB dışişleri bakanları toplantısında İspanya’nın resmi bir öneri sunacağını söyledi.
Ancak, Avusturya ve Almanya gibi ülkelerin İsrail’i destekleme eğiliminde olması nedeniyle bir askıya alma pek olası görünmüyor.
2000 yılından beri yürürlükte olan anlaşma, blok ile İsrail’in ticaret ve işbirliği yaptığı yasal ve kurumsal çerçeveyi belirliyor. AB, İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonunda bu anlaşmayı ihlal ettiğine dair işaretler buldu.
Batı Şeria’daki İsrailli yerleşimcilere yönelik hedefli yaptırımlar gibi diğer eylemler, “nitelikli çoğunluk” – AB nüfusunun en az %65’ini temsil eden 27 ülkeden 15’i – kabul ederse onaylanabilir.
Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prévot, Pazartesi günkü toplantı öncesinde, Batı Şeria’daki İsrailli yerleşimcilerin devam eden saldırıları ve Gazze’deki yıkımın iki devletli çözüm umutlarını azalttığını söyledi.
Prévot, “İki devletli çözüm her geçen gün daha da zorlaşıyor,” dedi. “Ancak Belçika ve birçok Avrupalı ve Arap ortağı, bunun İsrailliler, Filistinliler ve tüm bölgenin istikrarı için kalıcı barışa giden tek gerçekçi yol olmaya devam ettiğine inanıyor.”
Filistin Başbakanı birlik çağrısı yapıyor
Filistin Başbakanı Mohamed Mustafa Brüksel’de yaptığı açıklamada, Gazze’nin “tek bir devlete, tek bir hükümete, tek bir yasaya ve tek bir hedefe” ihtiyacı olduğunu söyledi.
“Meşru otorite altında tek bir güvenlik yapısı elde etme ortak hedefimiz, Uluslararası İstikrar Gücü, Filistin Yönetimi, güvenlik kurumları ve diğer uluslararası aktörler arasındaki etkili koordinasyona rehberlik etmelidir. Güvenlik parçalanmamalıdır,” dedi.
Ayrıca, “tüm silahlı gruplardan silahların kademeli ve sorumlu bir şekilde toplanması ve İsrail’in Gazze’den tamamen çekilmesi” çağrısında bulundu. Hamas’ın silahsızlandırılması, Gazze’deki ateşkesin sonraki adımlarında önemli bir zorluk teşkil ediyor.
Batı Şeria’da Filistinliler, İsrail’in İran savaşını bölge üzerindeki kontrolünü sıkılaştırmak için kullandığını, yerleşimci saldırılarının arttığını ve ordunun güvenlik gerekçesiyle hareket kısıtlamaları getirdiğini söylüyor.
AB, Trump yönetiminin Gazze’yi ele almak için oluşturduğu Barış Kurulu’na doğrudan katılmaktan kaçınarak, Birleşmiş Milletler’in çok taraflılığını ve küresel yasal normları tercih ediyor. Ancak blok, Akdeniz’in hemen karşısındaki Orta Doğu diplomasisinde kenarda kalmak istemiyor.
Brüksel toplantısı sırasında Mustafa, Bulgar diplomat Nikolay Mladenov ile Trump tarafından atanan Barış Kurulu direktörü sıfatıyla ilk kez görüştüğünü söyledi. Mladenov’a İsrail’in Gazze’deki devam eden askeri eylemleri, insani yardımın artırılması ve kıyı şeridindeki güvenlik konularında baskı yaptığını belirtti. Mustafa, “Birçok konuda aynı fikirdeyiz ve yakın gelecekte tekrar buluşacağımızı düşünüyorum,” dedi.
Associated Press yazarları Lizbon, Portekiz’den Barry Hatton ve Budapeşte, Macaristan’dan Justin Spike bu habere katkıda bulundu.
#ABFilistin #OrtaDoğuBarışı #İkiDevletliÇözüm #Gazze #BatıŞeria #İsrailFilistin #AvrupaBirliği #Macaristan #FilistinDevleti #YerleşimciYaptırımları
