İran, uranyumun yurt dışına transferini reddederken Hürmüz’ün yeniden kapatılacağını işaret etti

Cumartesi günü boğaza yaklaşan gemiler, İran donanmasının kendilerine ‘tekrar kapalı’ olduğunu bildirmesi üzerine geri döndü.
İran Cumartesi günü, zenginleştirilmiş uranyumunu yurt dışına transfer etmeyi kabul ettiğine dair ABD iddialarını yalanladı ve Washington’ın devam eden deniz ablukası nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığını işaret etti.
Cuma günü, Başkan Donald Trump, ABD’nin bu hafta başında uygulanan İran limanlarına yönelik deniz ablukasını, iki ülke arasında nihai bir anlaşmaya varılana kadar sürdüreceğini söyledi.
Abluka, Tahran’ın ABD arabuluculuğunda İsrail’in Lübnan’daki savaşını durdurmak için sağlanan 10 günlük ateşkesin ardından Perşembe günü sona erdirdiği Hürmüz Boğazı’nın fiili kapatılmasına yanıt olarak uygulanmıştı.
Ancak İran, Cumartesi günü Trump’ın yorumlarının ardından rotayı tersine çevirerek, ABD deniz ablukasını sürdürdüğü sürece boğazdan geçişin kısıtlı kalacağını belirtti.
Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, X platformunda yaptığı paylaşımda, “Ablukanın devam etmesiyle Hürmüz Boğazı açık kalmayacaktır. Onların deniz ablukası dediği şeye İran’dan kesinlikle uygun bir yanıt verilecektir” diye yazdı.
ABD Merkez Komutanlığı, bu hafta ablukanın başlamasından bu yana en az 21 gemiye geri dönme talimatı verdiğini gece boyunca bildirdi.
İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü yeniden tesis edeceğini işaret etmesinden önce, çoğu Batılı olmayanlara ait bir düzineden fazla gemi, Tahran ile koordinasyonun ardından Cuma ve Cumartesi erken saatlerinde boğazdan geçmişti.
Ancak, Cumartesi günü daha sonra boğaza yaklaşan diğer gemiler, İran’ın kısıtlamaları yeniden uyguladığını duyurmasının ardından geri döndü. Reuters’a göre bazı gemiler, İran deniz kuvvetlerinden Hürmüz Boğazı’nın “tekrar kapatıldığı” bilgisini içeren telsiz mesajları aldıklarını bildirdi.
Hürmüz Boğazı, dünya ham petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık beşte birinin aktığı önemli bir hidrokarbon geçiş noktasıdır.
Uluslararası Enerji Ajansı, boğazın kapatılmasının tarihteki en büyük tedarik kaybına yol açtığını; günde 10 milyon varilden fazla petrol ve küresel sıvılaştırılmış doğal gaz tedarikinde yüzde 20’lik bir kesinti yaşandığını belirtti.
Zenginleştirilmiş uranyum
Trump Cuma günü ayrıca, Washington’ın zenginleştirilmiş uranyumu ABD’ye getirmek için Tahran ile çalışacağını iddia etti.
Trump, “Bunu birlikte halledeceğiz. İran ile güzel, rahat bir tempoda ilerleyeceğiz ve büyük makinelerle kazmaya başlayacağız… Onu Amerika Birleşik Devletleri’ne geri getireceğiz” dedi.
Geçen yıl Haziran ayında ABD-İsrail’in İran nükleer tesislerine düzenlediği saldırılardan sonra geriye kaldığına inandığı “nükleer toz”dan bahsetti ve bunun “çok yakında” geri alınacağını ekledi.
İran, böyle bir transferi kesin bir dille reddetti.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bağayi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, “İran’ın zenginleştirilmiş uranyumu hiçbir yere transfer edilmeyecek. Uranyumu Amerika Birleşik Devletleri’ne transfer etmek bizim için bir seçenek olmadı” dedi.
İran’ın yüzde 60 saflığa kadar zenginleştirilmiş 900 libre (yaklaşık 408 kg) üzerinde uranyuma sahip olduğu düşünülüyor.
Trump, savaş hedeflerinden birinin İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu defalarca belirtti.
İran, uranyum zenginleştirmesinin kesinlikle barışçıl sivil amaçlı olduğunu söylüyor.
Üst düzey bir İranlı yetkili Reuters’a, İran’ın milyarlarca dolarlık varlığının dondurulmasının çözülmesi konusunda bir anlaşmaya varıldığını, ancak bir zaman çizelgesi vermediğini söyledi.
Ancak Cuma günü Trump, Arizona’daki bir mitingde “hiçbir şekilde, hiçbir biçimde para el değiştirmeyecek” dedi.
Reuters’ın tekliflere aşina kişilere dayandırdığı haberine göre, geçen haftaki görüşmelerde Washington, tüm İran nükleer faaliyetlerinin 20 yıl süreyle askıya alınmasını önerdi. İran ise üç ila beş yıllık bir duraklama önerdi.
İki İranlı kaynak, stokun bir kısmının kaldırılmasını sağlayabilecek bir uzlaşma işaretleri olduğunu söyledi.
Savaş, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İslam Cumhuriyeti’ne bir dizi saldırı başlatmasının ardından başladı.
Tahran, İsrail ve Körfez ülkelerine saldırılar düzenleyerek ve Hürmüz Boğazı’nı kapatarak karşılık verdi. Günler sonra İsrail, Lübnan’ı işgal etti ve o zamandan beri 2.000’den fazla kişiyi öldürdü.
Savaş görüşmelerinin sonu
Bu arada, Pakistanlı liderler Cumartesi günü savaşı sona erdirmeyi amaçlayan üst düzey ziyaretlerini tamamladı.
Pakistan askeri açıklamasına göre, en üst düzey askeri komutan Asım Münir, Tahran’a yaptığı üç günlük ziyaret sırasında İran liderliğiyle görüştü.
Münir, İran cumhurbaşkanı, dışişleri bakanı, meclis başkanı ve askeri merkez komuta merkezi başkanıyla bir araya geldi.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de bir barış anlaşması sağlamayı amaçlayan Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye’yi kapsayan üç günlük turunu tamamladı.
ABD ile İran arasındaki ikinci tur görüşmelerin önümüzdeki hafta İslamabad’da yapılması bekleniyor.
Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi, geçen hafta Washington ile görüşmeler için İslamabad’a giden İran heyetine başkanlık etti; bu, iki ülke arasındaki on yıllardır süren en üst düzey yüz yüze temastı.
#HürmüzBoğazı #İranABDGerilimi #UranyumTransferi #DenizAblukası #NükleerMüzakereler #Ortadoğu #PetrolPiyasası #KüreselEnerji #İranSavaşı #Diplomasi