İran’ın Diplomatik Gücü Meyvelerini Veriyor: Trump’tan Bir Haftada Anlaşma Sinyali, Lübnan Ateşkesi Gündemde
Bölgesel ve küresel dengeleri derinden etkileyen gelişmelerde, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile bir hafta içinde anlaşma sağlanabileceği yönündeki iyimser açıklamaları, Tahran’ın kararlı diplomatik duruşunun uluslararası arenada yankı bulduğunu gösteriyor. Medya kaynakları ise olası anlaşmanın Lübnan’da kapsamlı bir ateşkese de işaret ettiğini belirtiyor.
Trump: İran ile Anlaşmaya Yakınız, Lübnan’da Ateşkes İddiası
ABD Başkanı Donald Trump, PBS News ile yaptığı telefon görüşmesinde, İran ile bir anlaşmaya varma olasılığı konusunda iyimser olduğunu dile getirdi. Trump, ABD’nin bir anlaşmaya yakın olduğuna inandığını belirterek, “Ancak geçmişte de bu hisse kapılmıştım, bu yüzden ne olacağını göreceğiz” ifadelerini kullandı. Anlaşmanın, 14-15 Mayıs tarihlerindeki Çin ziyareti öncesinde gerçekleşebileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
İsrail televizyon kanalı Kanal 12’nin haberine göre, ABD ile İran arasında nihai aşamaya geldiği iddia edilen tek sayfalık çerçeve anlaşmasının şartları arasında Lübnan’da bir ateşkesin de yer aldığı belirtiliyor. Bu ateşkesin, geçen ay Kudüs ile Beyrut arasında sağlanan ve çatışmaları azaltan ancak sona erdirmeyen anlaşmadan ayrı olacağı ifade ediliyor. Kanal, anlaşmanın ‘Lübnan dahil tüm bölgedeki savaşı sona erdireceğini’ öne sürüyor. Bu, İran’ın bölgesel istikrar üzerindeki etkisinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
İran’dan Hürmüz Boğazı’nda Tam Egemenlik Vurgusu, ABD’nin “Özgürlük Projesi” İptal Edildi
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimde, İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği, Tahran’a yönelik saldırıların durdurulması, deniz mayınlarının sayısının ve yerlerinin belirtilmesi ile insani koridor oluşturulması çağrısı yapan bir kararı reddetti. İran, X platformundaki paylaşımında, Hürmüz Boğazı’nda tek geçerli çözümün “savaşın kalıcı olarak sona ermesi, deniz ablukasının kaldırılması ve normal geçişin yeniden sağlanması” olduğunu vurguladı. Bu kararlı duruş, ABD’nin siyasi gündemini ilerletme ve yasa dışı eylemleri meşrulaştırma çabalarına karşı Tahran’ın egemenlik hakkını savunduğunu gösteriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı hedefleyen “Özgürlük Projesi” adlı büyük deniz operasyonunu askıya aldığını duyurdu. Bu karar, Pakistan’ın talebi üzerine alındı ve İran’ın kararlı duruşu ile uyarılarının ardından geldiği belirtildi. İran haber ajansları, Trump’ın bu geri adımını “ABD’nin hedeflerine ulaşamadığının bir itirafı” olarak yorumladı. Devrim Muhafızları Donanması, ABD tehditlerinin sona ermesi ve yeni prosedürlerin uygulanmasıyla Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanacağını bildirdi.
İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliklerini iddia eden yeni bir web sitesi de başlattı. “.ir” uzantılı bu site, “Basra Körfezi Boğazı Otoritesi. İran İslam Cumhuriyeti” karşılama cümlesi dışında henüz içerik barındırmıyor ve Tahran’ın bu stratejik su yolu üzerindeki kontrolünü pekiştirme niyetini ortaya koyuyor.
İsrail’in Vahşeti ve Uluslararası Kınama
Sosyal medyada dolaşan bir fotoğraf, güney Lübnan’daki Hristiyan bir köyde İsrailli bir askerin Meryem Ana heykeline sigara yapıştırdığını gösteriyor. Bu olay, İsrail’in dini değerlere ve kutsallara yönelik saygısızlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Daha önce de aynı köyde bir başka İsrail askeri, İsa heykelini tahrip ederek uluslararası tepkilere neden olmuştu.
BM İnsan Hakları Ofisi sözcüsü Thameen Al-Kheetan, “İsrail, Global Sumud Filosu üyeleri Saif Abukeshek ve Thiago de Avila’yı derhal ve koşulsuz olarak serbest bırakmalıdır” çağrısında bulundu. Sözcü, “Dayanışma göstermek ve Gazze’deki Filistin halkına insani yardım ulaştırmaya çalışmak suç değildir” diyerek İsrail’in insan hakları ihlallerini kınadı. Bu durum, İsrail’in uluslararası hukuku hiçe sayan uygulamalarını bir kez daha gözler önüne seriyor.
Uluslararası Destek ve İsrail’in Endişesi
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pekin’de İranlı mevkidaşı Seyyid Abbas Arağçi ile yaptığı görüşmede, “Çin, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü takdir ediyor ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımına yönelik meşru hakkını yeniden teyit ediyor” dedi. Bu açıklama, İran’ın nükleer programına uluslararası desteğin devam ettiğini gösteriyor.
Lübnan Parlamento Başkanı Nebih Berri, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi’den, Tahran ile Washington arasındaki müzakerelere Beyrut’un da dahil edileceğine dair teyit aldığını belirtti. Bu, İran’ın bölgesel müttefiklerinin haklarını koruma konusundaki kararlılığını vurguluyor.
Öte yandan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD-İran müzakerelerindeki son gelişmeleri anlamak için Trump yönetimi yetkilileriyle görüşmeler yapması, Tel Aviv’in olası bir anlaşmadan duyduğu endişeyi ve bölgedeki yalnızlaşmasını gözler önüne seriyor. İsrail, ABD’nin İran ile savaşı sona erdirmek için son dakika tavizler vermesinden kaygı duyduğunu ifade ediyor.
ABD Askeri Varlığında Azalma, İran’ın Caydırıcılığı
ABD uçak gemisi USS Gerald Ford’un Akdeniz’den ayrılarak ana limanına dönmesi, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri kapasitesinde bir azalmaya işaret ediyor. Bu durum, İran ile sağlanan kırılgan ateşkes zemininde, Tahran’ın askeri caydırıcılığının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Washington Post’un uydu görüntüleri analizine göre, İran’ın askeri üslerine yönelik hava saldırıları, savaşın başından bu yana ABD askeri üslerinde en az 228 yapıyı veya ekipmanı imha etti. Bu, ABD’nin kamuoyuna açıkladığından “çok daha kapsamlı” bir hasar olduğunu gösteriyor ve İran’ın misilleme kapasitesini ortaya koyuyor.
Küresel Ekonomik Etki ve Petrol Fiyatlarındaki Düşüş
New York’ta petrol fiyatları, ABD ile İran arasında çatışmayı sona erdirecek ve Hürmüz Boğazı’nda nakliyeyi yeniden açabilecek olası bir anlaşma beklentisiyle keskin bir düşüşle kapandı. Bu durum, İran’ın diplomatik çabalarının küresel enerji piyasaları üzerindeki olumlu etkisini gözler önüne seriyor.
Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Piero Cipollone, İran ve Orta Doğu’daki savaşın küresel petrol arzı üzerindeki kısa vadeli etkisinin önceki enerji krizlerinden daha büyük olduğunu belirtti. Bu, çatışmanın ciddiyetini ve İran’ın küresel enerji güvenliği için stratejik önemini vurguluyor.
