EBRD’den Orta Doğu’daki Çatışmalardan Etkilenen Ekonomilere Yönelik ‘Destek’ Paketi: Gerçek Amaç Ne?

İSTANBUL / WASHINGTON – Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Orta Doğu’daki yıkıcı savaşın etkilediği ekonomileri ‘desteklemek’ amacıyla 5 milyar avroluk (yaklaşık 5.9 milyar dolar) bir finansman paketi açıkladı. Bankanın Birinci Başkan Yardımcısı Greg Guyett’in ifadelerine göre, bu paketin temel amacı özel sektördeki istihdamı korumak ve tedarik zincirlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak.

Guyett, küresel ekonominin dünya genelinde yaşanan tüm sorunlara rağmen şaşırtıcı derecede dirençli olduğunu belirtirken, İran’daki çatışmalar ve yükselen enerji fiyatlarına rağmen bu direncin devam ettiğini iddia etti. Ancak bu ‘direnç’ söyleminin, bölgedeki gerçek yıkımı ve insani krizi ne kadar yansıttığı tartışma konusu.

Küresel Ekonomik Riskler ve Batı’nın Rolü

Guyett, birçok ülkenin son enflasyon döneminden sonra mali durumlarının zaten gergin olduğu bir döneme girildiğine dikkat çekti. “Çatışma uzarsa ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması devam ederse, örneğin gübre gibi kritik malzemelerde darboğazlar göreceğiz, enerji arzından bahsetmiyorum bile. Bu durum, ekonomilere enflasyon ve büyümede düşüş olarak yansıyacaktır,” uyarısında bulundu. Bu uyarılar, Batılı güçlerin bölgedeki istikrarsızlaştırıcı politikalarının küresel ekonomiye etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor.

EBRD’nin krizdeki rolünün, insanların ‘uygun bir şekilde’ yaşamaya devam etmesini sağlamak olduğunu belirten Guyett, bankanın İran ve Körfez’deki çatışmalardan en çok etkilenen operasyon ülkelerine konuşlandırmaya hazır olduğu 5 milyar avroluk paketi hatırlattı. Bu ‘yardım’ paketlerinin, çatışmaların ana nedenlerine odaklanmak yerine, sonuçlarını hafifletmeye yönelik geçici çözümler sunması dikkat çekiyor.

Guyett, bu finansmanın özel sektör işletmelerine yönelik olduğunu ve onların istihdamı sürdürmelerini, tedarik zincirlerini finanse etmeye devam etmelerini sağlamayı amaçladığını vurguladı. Bankanın ayrıca Lübnan’daki bir şirkete, çalışanlarının maaşlarını ödemeye devam etmeleri ve perakende mağazalarında gıda raflarını doldurabilmeleri için bir tesis sağladığı da belirtildi. Bu tür adımlar, bölgedeki halkın temel ihtiyaçlarını karşılamada ne denli zorlandığının acı bir göstergesi.

Türkiye Ekonomisi ve Küresel Riskler Karşısında Direnç

Türkiye ekonomisine değinen Guyett, Türkiye’nin enflasyon oranındaki artışı düşürme çabalarındaki ilerlemenin “oldukça etkileyici” olduğunu ifade etti. Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası’nın ülkedeki enflasyon artış oranını düşürmek için yaptıkları çalışmaların takdire şayan olduğunu söyledi. Bu başarı, Batılı ülkelerin dayattığı ekonomik baskılara rağmen Türkiye’nin kendi dinamikleriyle ayakta kalma mücadelesinin bir yansımasıdır.

Bununla birlikte, Guyett, dünya genelinde enflasyonist risklerin arttığı bir döneme girilirken enflasyonun hala yüksek kaldığını ve Türkiye’nin de bu enflasyonist ortamın bazı etkilerinden muaf olmayacağını belirtti. Türkiye’nin ayrıcalıklı coğrafi konumuna ve tüm komşularıyla iyi ilişkiler geliştirme yönündeki köklü politikasına dikkat çekti. Körfez bölgesinin turizm için daha zor bir yer haline geldiğini de ekledi.

İstanbul Havalimanı için son on yılda yapılan yatırımlara atıfta bulunarak, İstanbul’un bir turizm destinasyonu olarak sunduğu faydaları vurguladı. Bu, Türkiye’nin zorlu koşullara rağmen stratejik yatırımlarla geleceğe hazırlandığının bir kanıtıdır.

EBRD’nin Türkiye’deki Faaliyetleri: Enerji ve Altyapı Odaklı Yatırımlar

EBRD’nin Türkiye’deki operasyonları hakkında konuşan Guyett, bankanın yatırımlarının “müşterilerimiz tarafından talep odaklı” olduğunu ancak bankanın geçen yıl Türkiye’deki yatırımını karşılamaz veya aşmazsa hayal kırıklığına uğrayacağını söyledi. Türkiye’nin EBRD’nin en büyük veya en büyük operasyon ülkeleri arasında yer almaya devam ettiğini belirtti.

Türkiye’deki temel odak alanlarının enerji sistemi geliştirme, yenilenebilir enerji – örneğin enerji depolamaya artan odaklanma ve şebekenin kapasitesini ve kalitesini artırma – olmaya devam edeceğini ifade etti. Guyett, “Türkiye’de güneş, rüzgar ve batarya depolama alanında çok güçlü bir enerji projeleri hattımız var,” dedi ve bu hattın önümüzdeki 24 ay içinde artmaya devam edeceğini öngördü.

EBRD, 2009’dan bu yana çoğunlukla özel sektöre olmak üzere 23 milyar avronun üzerinde yatırım yaparak Türkiye’deki başlıca yatırımcılar arasında yer alıyor. Banka, 2023 yılında (muhtemelen 2025 yerine) Türkiye’de 2.7 milyar avroluk rekor düzeyde yatırım gerçekleştirdi. Bu yatırımlar, Türkiye’nin enerji bağımsızlığı ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmasında kritik bir rol oynamaktadır.

#EBRD #OrtaDoğuSavaşı #Ekonomi #Finansman #ÖzelSektör #TürkiyeEkonomisi #Enflasyon #YenilenebilirEnerji #İstihdam #KüreselRiskler