Başkan Donald Trump Çarşamba günü Tahran’ı “yakında akıllanmaya” ve nükleer programı üzerindeki sıkı kontrol taleplerini kabul etmeye çağırdı. Bu çağrı, ABD donanmasının İran ekonomisi üzerindeki baskıyı artırdığı bir dönemde geldi. Pentagon şefi Pete Hegseth’in Kongre’de ifade vermesi beklenirken, ABD basınında çıkan haberler Trump’ın İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma yönündeki son anlaşma teklifini zaten reddettiğini gösterdi. Wall Street Journal’a göre Trump, Tahran nükleer programını sökene kadar İran limanlarına yönelik ablukayı sürdürmeyi planlıyor. Trump, sosyal medya platformunda paylaştığı bir gönderide, “İran kendini toparlayamıyor… Yakında akıllansalar iyi olur” ifadelerini kullandı ve üzerine “Artık iyi adam yok” sloganıyla, kendisinin bir çölde patlamaların ortasında tüfek tutarken montajlanmış bir fotoğrafını ekledi.
ABD ve İsrail’in iki ay önce savaşı başlatmasından bu yana, Körfez’den petrol ve gaz sevkiyatı için hayati bir geçiş noktası olan boğazı İran ablukaya almış, bu durum küresel ekonomide şok dalgaları yaratmıştı. Ancak İran’ın kendi ekonomisi de bu durumdan nasibini alıyor; Çarşamba günü İran riyali dolar karşısında tarihi düşük seviyelere geriledi. Salı günü Beyaz Saray’daki bir devlet yemeğinde Trump, İngiltere Kralı III. Charles ve diğer konuklara İran’ın “askeri olarak yenildiğini” söyleyerek ekledi: “Charles bana benden daha çok katılıyor; o düşmanın nükleer silaha sahip olmasına asla izin vermeyeceğiz.”
Ancak İran ordusu sözcüsü Salı günü devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, “savaşın bittiğini düşünmüyoruz” diyerek Tahran’ın “Amerika’ya güvenmediğini” belirtti. Amir Akraminia bir röportajda, “Henüz kullanmadığımız birçok kozumuz var… Geçmişteki iki savaşın deneyimlerine dayanan yeni araçlar ve savaş yöntemleri, çatışmaların yeniden başlaması halinde düşmana kesinlikle daha kararlı bir şekilde yanıt vermemizi sağlayacak” dedi.
Savaşı sona erdirme çabaları son günlerde durdu. İran’ın Pakistan aracılığıyla ilettiği ve Trump yönetimi yetkilileri tarafından Pazartesi günü yapılan bir toplantıda incelenen son teklifi, İran’ın Fars haber ajansına göre nükleer konular ve Hürmüz dahil olmak üzere kırmızı çizgiler içeriyordu. Plana göre Tahran’ın boğaz üzerindeki ablukayı hafifletmesi ve Washington’ın misilleme ablukasını kaldırması, nükleer program da dahil olmak üzere daha geniş müzakereler devam ederken gerçekleşecekti.
İran savunma bakanlığı sözcüsü Rıza Talaei-Nik, Washington’ın “yasa dışı ve mantıksız taleplerinden vazgeçmesi gerektiğini” söyledi. Devlet televizyonuna göre Talaei-Nik, “Amerika Birleşik Devletleri artık bağımsız uluslara politikasını dikte edecek konumda değil” dedi. ABD müttefiki olan ve arabuluculuk rolüne rağmen İran saldırılarından etkilenen Katar, kesin bir çözüm bulunamazsa bir “donmuş çatışma” olasılığı konusunda uyardı.
Trump, Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde petrol ve diğer emtia fiyatlarındaki artışlar nedeniyle iç baskıyla karşı karşıya. Anketler savaşın Amerikalılar arasında popüler olmadığını gösteriyor. Brent petrol fiyatı, iki tarafın Nisan başında ateşkes ilan etmesinden önceki seviyenin üzerinde, yaklaşık 113 dolar civarında seyrederken, Batı Teksas Ham Petrolü 101 doları aştı. Daha önce Trump’a ihtiyatlı destek sunan Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Pazartesi günü “Amerikalıların İran’da açıkça bir stratejisi olmadığını” ve savaşın “en azından düşüncesizce” olduğunu söyledi. Trump daha sonra sosyal medyada Merz’i “ne konuştuğunu bilmiyor” diyerek kınadı.
Savaşın Lübnan cephesinde şiddet devam etti. İsrail ile İran destekli silahlı grup Hizbullah arasındaki yakın zamanda uzatılan ateşkese rağmen, Hizbullah’ın İsrail’e roket atmasıyla Lübnan savaşa sürüklenmişti. İsrail de saldırılar ve kara işgaliyle karşılık verdi. Lübnan ordusu Salı günü yaptığı açıklamada, ateşkesin başlamasından bu yana ilk kez bir İsrail saldırısının kendi birliklerini hedef aldığını ve güneyde iki askeri yaraladığını belirtti. Çarşamba günü yapılan başka bir saldırıda ise bir Lübnan askeri hayatını kaybetti.
#Trump #İran #NükleerAnlaşma #HürmüzBoğazı #ABDİranGerilimi #EkonomikAbluka #Ortadoğu #PetrolFiyatları #SavaşveBarış #Diplomasi
