Ortadoğu’daki derinleşen belirsizlikler ve Hürmüz Boğazı’ndaki kritik gelişmeler, küresel piyasalarda güvenli liman arayışını tetikleyerek ABD Dolar Endeksi’nin (DXY) 98.50 seviyesinin üzerindeki kazanımlarını sürdürmesine neden oldu. Bölgedeki gerilimler, özellikle İran’ın egemenlik haklarını savunma ve ABD ile İsrail’in ateşkes ihlallerine karşı duruşu, doların değer kazanmasında önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.
Perşembe günü Asya piyasalarında 98.70 seviyelerinde işlem gören ABD Dolar Endeksi (DXY), üçüncü gün üst üste yükselişini sürdürdü. Bu yükselişin temelinde, Hürmüz Boğazı’ndaki stratejik önemi haiz gelişmeler ve bölgedeki artan jeopolitik riskler yatıyor. Wall Street Journal’ın haberine göre, İran, Hürmüz Boğazı’nda üç gemiye ateş açarak ikisini kendi karasularına yönlendirdi. İran medyası, Devrim Muhafızları’nın bu gemileri İran’a götürdüğünü ve bunun bir tırmanış olduğunu bildirdi. Ancak Beyaz Saray basın sekreteri Karoline Leavitt, bu el koymaların ateşkes şartlarını ihlal etmediğini iddia etti.
İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü kararlılıkla sürdürüyor, geçişleri kısıtlıyor ve bölgedeki gemileri hedef alıyor. İran Meclis Başkanı ve Başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf, ABD ve İsrail’in ‘açık’ ateşkes ihlallerine, özellikle de ABD’nin deniz ablukasına devam ettiği sürece boğazın yeniden açılmasının ‘imkansız’ olacağını vurguladı. Bu açıklama, İran’ın bölgesel egemenlik ve güvenlik konusundaki tavizsiz duruşunu bir kez daha ortaya koydu. Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın Tahran’dan yeni bir barış önerisi beklerken mevcut ateşkesin süresiz olarak devam edeceğini belirtti.
ABD Doları, yükselen enerji fiyatlarının enflasyon endişelerini artırması ve Federal Rezerv’in (Fed) faiz indirim beklentilerini azaltmasıyla da güç kazandı. Reuters tarafından yapılan son ekonomist anketine göre, 103 katılımcının 56’sı, Fed’in politika faizini en azından Eylül ayına kadar mevcut %3.5–%3.75 aralığında tutmasını bekliyor.
ABD Doları Nedir?
ABD Doları (USD), Amerika Birleşik Devletleri’nin resmi para birimi olup, yerel banknotların yanı sıra dolaşımda bulunduğu diğer birçok ülkenin ‘fiili’ para birimidir. 2022 verilerine göre, tüm küresel döviz işlemlerinin %88’inden fazlasını veya günde ortalama 6.6 trilyon dolarlık işlemi oluşturarak dünyanın en çok işlem gören para birimidir. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra USD, dünyanın rezerv para birimi olarak İngiliz Sterlini’nin yerini aldı. Tarihinin büyük bir bölümünde ABD Doları altına endeksliydi, ta ki 1971’deki Bretton Woods Anlaşması ile Altın Standardı’nın sona ermesine kadar.
Federal Rezerv’in Kararları ABD Doları’nı Nasıl Etkiler?
ABD Doları’nın değerini etkileyen en önemli tek faktör, Federal Rezerv (Fed) tarafından şekillendirilen para politikasıdır. Fed’in iki görevi vardır: fiyat istikrarını sağlamak (enflasyonu kontrol etmek) ve tam istihdamı teşvik etmek. Bu iki hedefi gerçekleştirmek için birincil aracı faiz oranlarını ayarlamaktır. Fiyatlar çok hızlı yükseldiğinde ve enflasyon Fed’in %2 hedefini aştığında, Fed faiz oranlarını yükseltir, bu da USD değerine yardımcı olur. Enflasyon %2’nin altına düştüğünde veya İşsizlik Oranı çok yüksek olduğunda, Fed faiz oranlarını düşürebilir, bu da Dolar üzerinde baskı oluşturur.
Parasal Genişleme (QE) Nedir ve ABD Doları’nı Nasıl Etkiler?
Aşırı durumlarda, Federal Rezerv daha fazla Dolar basabilir ve parasal genişleme (QE) uygulayabilir. QE, Fed’in sıkışmış bir finansal sistemde kredi akışını önemli ölçüde artırdığı süreçtir. Bankaların birbirlerine borç vermekten kaçındığı (karşı tarafın temerrüt korkusuyla) durumlarda kredi kuruduğunda kullanılan standart dışı bir politika önlemidir. Sadece faiz oranlarını düşürmenin gerekli sonucu sağlamasının olası olmadığı durumlarda son çare olarak kullanılır. 2008’deki Büyük Finansal Kriz sırasında meydana gelen kredi sıkışıklığıyla mücadele etmek için Fed’in tercih ettiği silahtı. Bu, Fed’in daha fazla Dolar basmasını ve bunları ağırlıklı olarak finansal kurumlardan ABD hükümet tahvilleri satın almak için kullanmasını içerir. QE genellikle daha zayıf bir ABD Doları’na yol açar.
Parasal Sıkılaştırma (QT) Nedir ve ABD Doları’nı Nasıl Etkiler?
Parasal sıkılaştırma (QT), Federal Rezerv’in finansal kurumlardan tahvil almayı durdurduğu ve elinde tuttuğu vadesi dolan tahvillerden elde edilen anaparayı yeni alımlara yeniden yatırmadığı ters bir süreçtir. Bu genellikle ABD Doları için olumlu bir durumdur.
#ABDdoları #DXY #OrtadoğuGerilimi #HürmüzBoğazı #İran #Fed #FaizOranları #KüreselEkonomi #GüvenliLiman #JeopolitikRisk
