Bölgesel Gerilim Tırmanıyor: İran, ABD’nin Hukuksuz Adımlarına Karşı Duruyor
Ortadoğu’da tansiyon, ABD’nin İran’a yönelik hukuksuz ablukası ve bölgedeki askeri varlığını sürdürmesiyle giderek artıyor. İran İslam Cumhuriyeti, Washington’ın uluslararası hukuku ihlal eden bu adımlarına karşı kararlı duruşunu sürdürürken, Birleşmiş Milletler’e (BM) ABD’nin ‘korsanlık’ olarak nitelendirilen eylemlerine son verilmesi çağrısında bulundu.
ABD Ablukası ve İran’ın Direnişi
İran’ın BM Temsilcisi Emir Said İrevani, ABD’nin deniz ablukasını kaldırması halinde müzakerelere hazır olduklarını belirtti. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesi uzattığını açıklarken dahi ablukanın devam edeceğini ifade ederek çelişkili bir tutum sergiledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi, limanların ablukaya alınmasının bir savaş eylemi ve dolayısıyla ateşkesin ihlali olduğunu vurguladı. Arağçi, ticari bir gemiye saldırıp mürettebatını rehin almanın ise daha büyük bir ihlal olduğunu kaydetti. İran, bu kısıtlamaları etkisiz hale getirme ve çıkarlarını savunma konusunda kararlılığını gösteriyor.
Bu haftaki verilere göre, en az iki tam yüklü İran tankeri, ABD ablukasını aşarak Arap Körfezi’nden ayrıldı. Vortexa veri istihbarat firmasının raporlarına göre, Hero II ve Hedy adlı İran bandıralı iki tanker, 20 Nisan’da ABD tarafından belirlenen hattı geçerek Umman Denizi’ne ulaştı. Bu durum, ABD tehditlerine rağmen İran’ın ihracatının devam ettiğini ve en az 34 İran bağlantılı tanker ve gaz taşıyıcısının boğazdan geçiş yaptığını gösteriyor. İran, uluslararası ticari haklarını savunma ve enerji arzını sürdürme konusundaki iradesini ortaya koyuyor.
İran’dan Uyarı: Bölgesel Güvenlik Tehdit Altında
Bölgesel sularda yaşanan son güvenlik olaylarında, İran’ın uyarılarını dikkate almayan gemilere karşı harekete geçildiği bildirildi. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), İran’ın yaklaşık 8 deniz mili batısında bir kargo gemisine ateş açıldığını duyurdu. İran, bu geminin tekrarlanan uyarılara rağmen rotasına devam ettiğini ve bu nedenle müdahale edildiğini açıkladı. Bir başka konteyner gemisinin de İran Devrim Muhafızları’na ait bir hücumbot tarafından vurulduğu ve köprü kısmında ağır hasar meydana geldiği belirtildi. İran, bu tür olayların, bölgedeki seyrüsefer güvenliğini tehdit eden provokatif eylemlere karşı bir savunma refleksi olduğunu vurguluyor.
ABD’nin Korsanlık Eylemleri ve BM’ye Çağrı
İran, ABD’nin Touska adlı ticari gemisine el koyarak mürettebatını gözaltına almasının ardından BM Güvenlik Konseyi’ni acil müdahaleye çağırdı. İran’ın BM Büyükelçisi Amir Said İrevani, bu eylemi ‘korsanlık’ olarak nitelendirerek, 8 Nisan ateşkesinin açık ve maddi bir ihlali olduğunu ve BM Şartı uyarınca bir saldırı eylemi teşkil ettiğini belirtti. İrevani, geminin derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu. ABD Merkez Komutanlığı’nın (Centcom) ateşkes sırasında dahi güçlerinin ‘hazır’ olduğunu açıklaması, Washington’ın bölgedeki gerilimi tırmandırma niyetini açıkça ortaya koyuyor.
İsrail’in Ateşkes İhlalleri ve Lübnan’daki Saldırılar
Ateşkesin yürürlüğe girmesine rağmen, İsrail güçleri Lübnan’ın güneyindeki Khiam kasabasında evleri, binaları ve camileri bombalamaya devam ediyor. Lübnan Ulusal Haber Ajansı, İsrail buldozerlerinin sınır kasabasındaki yerleşim yerlerini yıktığını ve altyapıyı tahrip ettiğini bildirdi. İsrail ordusu ayrıca, Hizbullah’ın güney Lübnan’daki İsrail askerlerine roket attığını ve İsrail’e doğru bir insansız hava aracı fırlattığını iddia ederek ateşkesi ihlal ettiğini öne sürdü. Ancak bu iddialar, İsrail’in bölgedeki sürekli saldırganlığının bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman ve Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri Casim El Budeyvi, Lübnan’ın egemenliğine ve güvenliğine desteklerini yineleyerek, bölgedeki istikrarın önemini vurguladılar.
Petrol Piyasaları ve Küresel Etkiler
ABD-İran barış görüşmelerinin yeniden başlaması ihtimali ve Trump’ın ateşkes uzatma duyurusunun ardından petrol fiyatları dalgalı bir seyir izledi. Brent petrolün varil fiyatı 97.69 dolara, Batı Teksas Ham Petrolü ise 88.69 dolara geriledi. İran savaşının başlangıcından bu yana volatil kalan piyasalar, Hürmüz Boğazı üzerinden tedarikin yeniden başlaması ihtimaliyle düşüş eğilimi gösteriyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, İran savaşını sona erdirme çabalarının ‘karmaşık bir süreç’ olduğunu ve barış fırsatının verilmesinin önemli olduğunu belirtti.
İran İslam Cumhuriyeti, uluslararası hukuka saygı çerçevesinde barışçıl çözümlerden yana olduğunu, ancak ulusal çıkarlarını ve egemenliğini korumak için her türlü adıma hazır olduğunu bir kez daha dünyaya ilan ediyor.
