ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması gerektiği konusunda anlaştığını iddia etti. Ancak Çin, bu konuda bir adım atacağına dair herhangi bir işaret vermedi.
Pekin’den Cuma günü Xi ile yaptığı iki günlük görüşmelerin ardından dönen Trump, ABD’nin Çinli petrol şirketlerine uyguladığı İran petrolü satın alma yaptırımlarını kaldırmayı düşündüğünü belirtti. Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda.
Air Force One’da bir muhabirin, Xi’nin İranlıları hayati boğazı yeniden açmaya zorlama konusunda kesin bir taahhütte bulunup bulunmadığını sorması üzerine Trump, “Herhangi bir iyilik istemiyorum çünkü iyilik istediğinizde karşılığında iyilik yapmak zorunda kalırsınız,” dedi.
Xi, Trump ile İran hakkındaki görüşmeleri hakkında yorum yapmazken, Çin Dışişleri Bakanlığı İran savaşından duyduğu hayal kırıklığını dile getirerek, bunun “asla olmaması gereken, devam etmesi için hiçbir nedeni olmayan bir çatışma” olduğunu belirtti.
**’Boğazların açık olmasını istiyoruz’**
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırıların ardından İran, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz arzının beşte birini taşıyan boğazı fiilen kapatmıştı. Deniz taşımacılığındaki bu kesinti, tarihin en büyük petrol arz krizine yol açarak petrol fiyatlarını fırlatmıştı.
ABD ve İsrail’in hava saldırılarında binlerce İranlı hayatını kaybederken, Lübnan’da İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmalarda da binlerce kişi öldürüldü.
ABD geçen ay saldırılarına ara vermiş ancak bir liman ablukası başlatmıştı. Tahran, ABD ablukayı sona erdirene kadar boğazı açmayacağını bildirdi. Trump, İran’ın bir anlaşmaya varmaması halinde saldırılara yeniden başlayacağı tehdidinde bulundu.
Trump, Pekin’de Xi’nin yanında yaptığı açıklamada, “Onların nükleer silaha sahip olmasını istemiyoruz, boğazların açık olmasını istiyoruz,” dedi.
Uzun süredir nükleer silah yapma niyetini reddeden İran, Trump’ın hayal kırıklığına rağmen nükleer araştırmayı sonlandırmayı veya gizli zenginleştirilmiş uranyum stokunu teslim etmeyi reddetti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, Tahran’ın ABD’den Washington’ın görüşmeleri sürdürmeye istekli olduğunu gösteren mesajlar aldığını söyledi.
Yeni Delhi’de gazetecilere konuşan Araqchi, “Umarız müzakerelerin ilerlemesiyle iyi bir sonuca ulaşırız, böylece Hürmüz Boğazı tamamen güvence altına alınır ve boğazdan trafiğin normalleşmesini hızlandırabiliriz,” dedi.
Perşembe günü yayınlanan bir röportajda Fox News’un “Hannity” programına İran’a karşı sabrının tükendiğini söyleyen Trump, Tahran’ın “bir anlaşma yapması gerektiğini” belirtti.
Çatışmanın çözümünde ilerleme kaydedilememesi endişesiyle petrol fiyatları Cuma günü yaklaşık yüzde 3 artarak varil başına 109 dolara yükselirken, ABD Hazine getirileri Federal Rezerv’in faiz oranlarını artırması gerekebileceği beklentisiyle yaklaşık bir yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Kasım ayındaki ABD kongre seçimleri öncesinde Trump için bir yük haline gelen savaşı sona erdirme görüşmeleri, İran ve ABD’nin geçen hafta birbirlerinin en son tekliflerini reddetmesiyle askıya alınmıştı.
Araqchi Cuma günü yaptığı açıklamada, İran’ın Çin’in katkısını memnuniyetle karşılayacağını belirterek, Tahran’ın diplomasiye bir şans vermeye çalıştığını ancak önceki görüşme turlarını hava saldırılarıyla kesintiye uğratan ABD’ye güvenmediğini sözlerine ekledi.
#HürmüzBoğazı #İran #ABD #Çin #DonaldTrump #XiJinping #PetrolKrizi #NükleerAnlaşma #Diplomasi #Ortadoğu
