ABD Başkanı Donald Trump Cuma günü yaptığı açıklamada, İran’ın ülkeler arasındaki savaşı sona erdirme müzakerelerindeki son teklifinden “memnun olmadığını” belirtti ve planı sunulur sunulmaz reddetti.
İran’ın devlet haber ajansı IRNA’nın bildirdiğine göre, İran müzakereler için son teklifini Perşembe gecesi Pakistan’daki arabuluculara iletti.
Trump, Cuma günü Beyaz Saray’da gazetecilere verdiği demeçte, “Bir anlaşma yapmak istiyorlar, ben bundan memnun değilim, bu yüzden ne olacağını göreceğiz,” dedi.
ABD ile İran arasındaki üç haftalık kırılgan ateşkesin hala devam ettiği görülse de, her iki ülke de ihlal suçlamalarında bulundu.
Trump, son teklifin eksiklikleri olarak gördüğü şeyler hakkında ayrıntı vermedi. “Kabul edemeyeceğim şeyler istiyorlar,” dedi.
Başkan Trump, geçen hafta elçilerinin Pakistan gezisini iptal etmesinin ardından müzakerelerin telefonla devam ettiğini belirtti. İran liderliğinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirerek, liderliği parçalanmış olarak nitelendirdi.
“Çok dağınık bir liderlik,” dedi. “Hepsi bir anlaşma yapmak istiyor, ama hepsi karışık bir durumda.”
Ateşkes İran’daki çatışmaları büyük ölçüde durdurmuş olsa da, ABD ve İran, dünya ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerinde bir çıkmazda. ABD Donanması’nın İran tankerlerinin denize açılmasını engelleyen ablukası, İran ekonomisini sarsıyor. İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürmesiyle dünya ekonomisi de baskı altında.
Trump bu hafta, Amerika’nın Körfez müttefiklerinin petrol ve gaz ihracatı için kullandığı kritik geçidi yeniden açmak üzere yeni bir plan önerdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, sosyal medya paylaşımlarına göre, Cuma günü Türkiye, Mısır, Katar, Suudi Arabistan, Irak ve Azerbaycan’dan birçok bölgesel mevkidaşıyla yoğun telefon görüşmeleri yaparak, ülkesinin savaşı sona erdirme yönündeki son girişimleri hakkında bilgi verdi.
Avrupa Birliği dış politika şefi Kaja Kallas da Cuma günü Araghchi ile telefonla görüştü. Kallas’ın ofisinden yapılan açıklamaya göre, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya yönelik devam eden diplomatik çabaları ve uzun vadeli güvenlik düzenlemelerini ele aldılar. Kallas ayrıca AB’nin Körfez ortaklarıyla da temas halindeydi.
Pakistanlı yetkililer, İran ile ABD arasındaki gerilimi azaltma çabalarının devam ettiğini belirtti. Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif Çarşamba günü bir kabine toplantısında, İran’dan hala bir yanıt beklendiğini söyledi.
Bu arada, İran’ın tutuklu Nobel Barış Ödülü sahibi Narges Mohammadi’nin sağlığında “felaket bir kötüleşme” yaşanmasının ardından Cuma günü acilen cezaevinden kuzeybatı İran’daki bir hastaneye nakledildiği vakfı tarafından açıklandı.
Narges Mohammadi Vakfı, Nobel ödüllü ismin iki kez tamamen bilincini kaybettiğini ve ciddi bir kalp krizi geçirdiğini belirtti. Olaydan birkaç gün sonra kendisini ziyaret eden avukatlarına göre, Mart sonunda kalp krizi geçirdiğine inanılıyordu.
Vakıf, hastaneye naklin, 12 Aralık’taki tutuklanmasından bu yana “140 günlük sistematik tıbbi ihmalin ardından” gerçekleştiğini söyledi.
Bu haftanın başlarında Trump, Axios’a yaptığı açıklamada, İran’ın boğazı yeniden açma karşılığında ABD Donanması’nın İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırma teklifini reddettiğini söyledi.
İki bölgesel yetkili bu haftanın başlarında, İran teklifinin ülkenin nükleer programına ilişkin müzakereleri daha ileri bir tarihe ertelemiş olacağını söyledi. Teklif hakkında bilgi sahibi olan yetkililer, İranlı ve Pakistanlı yetkililer arasındaki kapalı kapılar ardındaki müzakereleri görüşmek üzere isminin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Trump’ın savaşa gitmesinin başlıca nedenlerinden birinin, İran’ın nükleer silah geliştirme yeteneğini engellemek olduğunu söylediği belirtildi.
Yetkililere göre, savaşın 28 Şubat’ta başlamasından bu yana İran’da en az 3.375 kişi, savaşın başlamasından iki gün sonra İsrail ile İran destekli militan grup Hizbullah arasında yeni çatışmaların çıktığı Lübnan’da ise 2.600’den fazla kişi hayatını kaybetti.
Ayrıca, İsrail’de 24, Körfez Arap ülkelerinde ise 20’den fazla kişi öldü. Lübnan’da on yedi İsrail askeri ve bölge genelinde on üç ABD askeri personelinin hayatını kaybettiği bildirildi.
#Trump #İran #ABDİranGerilimi #HürmüzBoğazı #Ateşkes #Diplomasi #NükleerProgram #Ortadoğu #NargesMohammadi #SavaşVeBarış
