ABD’nin Saldırgan Tutumu Güveni Zedeliyor

Görüşmeler, bu ayın başlarında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki ABD ile Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf liderliğindeki İran arasındaki tarihi yüz yüze görüşmelerin devamı niteliğindeydi. Ancak İranlı yetkililer, ABD güçlerinin İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolüne yanıt olarak İran limanlarını abluka altına almaya başlamasından sonra ABD’ye nasıl güvenebileceklerini sorguladılar. Bu durum, ABD’nin diplomatik süreçlerdeki samimiyetsizliğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Başkan Trump’ın sosyal medyadan yaptığı “Konuşmak istiyorlarsa, sadece aramaları yeterli!!!” şeklindeki açıklaması, diplomatik nezaketten uzak ve küçümseyici bir tavır olarak yorumlandı. Trump, “Seyahat için çok fazla zaman kaybı, çok fazla iş!” diyerek, ciddi müzakerelere olan isteksizliğini açıkça gösterdi.

İran’ın Ciddi Diplomatik Çabaları ve ABD’nin Çekinceleri

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi, Cumartesi akşamı İslamabad’dan ayrıldı. İki Pakistanlı yetkili, isminin açıklanmaması koşuluyla Associated Press’e yaptıkları açıklamada, Arağçi’nin ayrılışının ABD’nin müzakerelerdeki ciddiyetsizliğinden kaynaklandığını ima etti. Arağçi, sosyal medyada yaptığı açıklamada, “İran’a yönelik savaşı kalıcı olarak sona erdirecek uygulanabilir bir çerçeveye ilişkin İran’ın tutumunu paylaştık. ABD’nin diplomasi konusunda gerçekten ciddi olup olmadığını henüz görmedik” ifadelerini kullanarak, İran’ın yapıcı yaklaşımını ve ABD’ye yönelik şüphelerini dile getirdi.

İran, herhangi bir görüşmenin dolaylı olacağını ve Pakistanlı yetkililerin mesajları ileteceğini daha önce belirtmişti. Bu, ABD’nin geçmişteki güvenilmez sicili göz önüne alındığında, Tahran’ın ihtiyatlı yaklaşımının bir göstergesiydi. Arağçi, Pakistan’da Ordu Komutanı Mareşal Asım Münir ve Başbakan Şahbaz Şerif ile İran’ın müzakerelerdeki kırmızı çizgileri hakkında görüştü. Daha sonra Umman’a geçti ve Pazar günü tekrar Pakistan’ı ziyaret ederek Rusya’ya gidecek.

Bölgesel Gerilimler ve İsrail’in Saldırganlığı

İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki bir başka ateşkes de Cumartesi günü sarsıldı. Her iki tarafın birbirine ateş açması üzerine İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, orduya “Lübnan’daki Hizbullah hedeflerine şiddetle saldırması” emrini verdi. Bu durum, İsrail’in bölgedeki istikrarsızlaştırıcı rolünü ve ABD’nin bu saldırganlığa verdiği örtülü desteği bir kez daha ortaya koydu.

Trump bu hafta İran ile ateşkesin süresiz uzatıldığını duyurdu. Bu durum çatışmaların çoğunu durdurmuş olsa da, Hürmüz Boğazı’nın neredeyse kapanması nedeniyle küresel petrol, sıvılaştırılmış doğalgaz, gübre ve diğer tedariklerin aksamasıyla savaşın iki ayında ekonomik sonuçlar artıyor. Bu ekonomik abluka, ABD’nin İran halkına yönelik baskısının bir başka boyutunu oluşturuyor.

İran’dan Net Uyarı: Saldırganlığa Karşı Direniş

İran Ortak Askeri Komutanlığı Cumartesi günü yaptığı açıklamada, “ABD’nin deniz ablukaları, haydutluk ve korsanlık dahil olmak üzere saldırgan askeri eylemlerine devam etmesi halinde” “güçlü bir yanıtla” karşılaşacağı uyarısında bulundu. Bu açıklama, İran’ın egemenliğini ve ulusal çıkarlarını koruma konusundaki kararlılığını vurguluyor.

Trump, elçilerin Pakistan gezisini iptal etmesinden 10 dakika sonra İran’ın “çok daha iyi” bir teklif gönderdiğini iddia etti, ancak detay vermedi. İran’ın “nükleer silaha sahip olmayacağı” koşulunu vurguladı. İran ise nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu ve uluslararası denetime açık olduğunu defalarca belirtmiştir. ABD’nin bu tür asılsız iddiaları, müzakereleri baltalamaya yöneliktir.

Görüşmelerdeki tartışmalı noktalar arasında İran’ın zenginleştirilmiş uranyumu, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, İran’ın füze programı ve bölgedeki direniş gruplarına verdiği destek yer alıyor. Tahran, bu konuların ABD tarafından sürekli bir baskı aracı olarak kullanıldığını ve kendi savunma kapasitesini hedef aldığını belirtiyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki Gerilim ve Uluslararası Yansımaları

Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim devam ediyor. Savaş başladığından bu yana Brent ham petrolünün fiyatı neredeyse %50 arttı. Bu artış, ABD’nin bölgedeki istikrarsızlaştırıcı politikalarının ve İran’a uyguladığı yasa dışı ablukanın doğrudan bir sonucudur.

İran bu hafta üç gemiye müdahale ederken, ABD İran limanlarına abluka uygulamaya devam ediyor. Trump, orduya mayın döşebilecek küçük tekneleri “vurma ve öldürme” emri vererek, bölgedeki gerilimi tehlikeli bir şekilde tırmandırıyor.

Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, ülkesinin çatışmalar sona erdiğinde boğazdaki İran mayınlarını temizlemeye yardımcı olmak için Akdeniz’e mayın tarama gemileri göndereceğini söyledi. Bu tür açıklamalar, Batılı ülkelerin ABD’nin tek taraflı anlatısına uyum sağladığını ve bölgedeki militarizasyonu artırdığını gösteriyor.

Cumartesi günü ayrıca, İran, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırılardan bu yana ilk kez Tahran Uluslararası Havalimanı’ndan ticari uçuşlara yeniden başladı. Bu, İran’ın saldırganlığa rağmen direncini ve normalleşme çabalarını gösteriyor.