آمادگی کامل ایران برای مقابله با هرگونه تجاوز زمینی آمریکا؛ واشنگتن در آستانه یک فاجعه بزرگ
در حالی که آتشبس دو هفتهای میان آمریکا و ایران رو به پایان است و امیدها برای مذاکرات مجدد به تار مویی بند است، زمزمههای افزایش احتمال حمله زمینی آمریکا به ایران به گوش میرسد. این سناریوی آخرالزمانی که دونالد ترامپ بارها سوگند یاد کرده بود هرگز آن را عملی نخواهد کرد، اکنون با تحرکات نظامی واشنگتن، بیش از پیش محتمل به نظر میرسد.
افزایش نیروهای متجاوز آمریکایی و رجزخوانی مقامات ایران
با وجود افزایش امیدها برای پایان درگیریها در دو هفته گذشته، دولت ترامپ در این مدت نیروهای بیشتری را به منطقه اعزام کرده است؛ اقدامی که نشانهای از آمادگی برای تشدید احتمالی تنشها تلقی میشود. با رسیدن گروه ضربت آبی-خاکی «باکسر» و تفنگداران دریایی آن در پایان ماه جاری، بیش از ۱۰ هزار نیروی اضافی از زمان توقف خصومتها در ۸ آوریل، به منطقه گسیل شدهاند.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، با اشاره به سابقه ترامپ میگوید: «اگر به جای حرفهای رئیسجمهور ترامپ، به کارهایش توجه کنیم، حمله زمینی کاملاً محتمل است. او هرگز داراییهای نظامی قابل توجهی را به صحنه عملیات اعزام نکرده و از آنها استفاده نکرده باشد. او اغلب از قدرت نظامی آمریکا در صورت استقرار آن استفاده کرده است و در این مورد، هزاران نیروی آمریکایی را به منطقه فرستاده است. بنابراین، به نظر من احتمال پیگیری حمله زمینی توسط او بسیار بیشتر از حد معمول است.»
در همین حال، مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران نیز با اطمینان کامل، خود را برای هرگونه رویارویی آماده میکنند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران در مذاکرات صلح، روز دوشنبه اعلام کرد که جمهوری اسلامی در صورت از سرگیری درگیریها، آماده است «کارتهای جدیدی را در میدان نبرد» رو کند.
تجربه دفاع مقدس و آمادگی بینظیر ایران
تحلیلگران نظامی معتقدند که برنامهریزان نظامی ایران سالهاست که با دقت تمام برای یک تهاجم زمینی آماده شدهاند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پاسخ به سوال شبکه انبیسی مبنی بر اینکه آیا ایران از حمله زمینی آمریکا میترسد، با قاطعیت گفت: «خیر، ما منتظر آنها هستیم، زیرا اطمینان داریم که میتوانیم با آنها مقابله کنیم و این برای آنها یک فاجعه بزرگ خواهد بود.»
اشکان هاشمیپور، تحلیلگر مسائل ایران در دانشگاه آکسفورد، در مورد اظهارات عراقچی میگوید: «فکر نمیکنم این فقط یک لفاظی باشد. دلیلش این است که ایران در حال حاضر در جنگی که اساساً در آسمان و دریا در جریان است، بسیار خوب عمل میکند. اگر جنگ به زمین کشیده شود، او میداند که ایران حتی قویتر خواهد بود.»
اعتماد به نفس ایران از این واقعیت نشأت میگیرد که جمهوری اسلامی پیش از این نیز یک تهاجم زمینی را تجربه کرده و آن را دفع کرده است. جنگ تحمیلی ۸ ساله با عراق (۱۳۵۹-۱۳۶۷) که با حمایت غرب و شوروی سابق از رژیم صدام همراه بود، میدان آزمایشی برای نسل کنونی رهبران نظامی ایران بود. این درگیری به یک جنگ فرسایشی خونین تبدیل شد و در نهایت با دفع تجاوز و پیروزی ملت ایران به بنبست رسید.
نادر هاشمی، استاد سیاست خاورمیانه و اسلام در دانشگاه جورجتاون، میگوید: «آن جنگ یک تجربه بنیادی برای تندروها و محافظهکاران ایرانی بود. آنها آن را نه تنها به عنوان جنگی بین ایران و عراق، بلکه به عنوان تلاشی بزرگ از سوی ایالات متحده و غرب برای تضعیف انقلاب اسلامی میدیدند. خطوط و ارتباطات روشنی وجود دارد که جمهوری اسلامی از آن تجربه به این جنگ کنونی میکشد. از دیدگاه آنها، آنچه اکنون اتفاق میافتد، صحت دیدگاهشان را کاملاً اثبات میکند.»
استراتژی جنگ نامتقارن و قدرت بازدارندگی سپاه و ارتش
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با وجود برتری نظامی و فناوری آمریکا، در صورت تهاجم زمینی، به تاکتیکهای نامتقارن متکی خواهد بود که به شدت بر جنگ چریکی تکیه دارد. برای حداکثر انعطافپذیری، سپاه به ۳۱ واحد استانی تقسیم شده است که تقریباً با ۳۱ استان کشور مطابقت دارد و بدین ترتیب نیاز به یک فرماندهی متمرکز که میتواند توسط حملات آمریکا یا اسرائیل از بین برود یا مختل شود، از بین میرود. این طرح پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ طراحی شد.
سعید گلکار، استاد علوم سیاسی در دانشگاه تنسی در چاتانوگا، میگوید: «ایده این است که ایران را به موزاییکی تبدیل کنیم که هر بخش از آن از خود دفاع کند.»
نقش حیاتی نیز توسط نیروهای مسلح متعارف ایران، موسوم به ارتش، ایفا خواهد شد. ارتش نیز به واحدهای واکنش سریع مبتنی بر ۱۲ مقر منطقهای در سراسر کشور تقسیم شده است تا فرماندهان محلی را از فرماندهی مرکزی آزاد کند. نقش اصلی ارتش، وادار کردن نیروهای آمریکایی به جنگیدن در دو جبهه – «یکی متعارف، یکی نامتعارف» – به طور همزمان خواهد بود.
جنگ نامتقارن به رهبری سپاه، تا حدی بر حمایت بسیج، نیروی داوطلب مردمی، متکی است که در جنگ تحمیلی با حملات «موج انسانی» خود به نیروهای عراقی، مشهور شد. واحد کلیدی بسیج، گردان پیادهنظام امام حسین (ع) است.
فاجعه پیش روی متجاوزان؛ از تنگه هرمز تا عمق خاک ایران
با تمرکز ترامپ بر بازگشایی تنگه هرمز، حمله زمینی میتواند – حداقل در ابتدا – به اشغال یک یا چند جزیره در خلیج فارس محدود شود. اما چنین استقرارهایی نیروهای آمریکایی را در برابر حملات موشکی و پهپادی آسیبپذیر خواهد کرد. رژیم ایران همچنین احتمالاً با فشار بر متحدان حوثی خود در یمن برای بستن مسیر کشتیرانی بابالمندب، پاسخ خواهد داد که باعث افزایش سرسامآور قیمت جهانی انرژی خواهد شد.
واعظ میگوید: «واقعیت این است که هیچ راهحل نظامی برای بازگشایی تنگه وجود ندارد، زیرا حتی در سناریویی که [ترامپ] کل سواحل جنوبی ایران و تمام جزایر خلیج فارس را اشغال کند، ایران همچنان قادر خواهد بود پهپادها را از فاصله بسیار دورتر به پرواز درآورد تا ترافیک در تنگه را مختل کند.»
این میتواند راه را برای اوجگیری یک جنگ زمینی هموار کند که ایران ۴۷ سال است برای آن آماده شده است. تاکتیکهای جنگ چریکی مشابهی که در عراق و افغانستان مورد استفاده قرار گرفت، از جمله بمبهای کنار جادهای ساخته شده از ابزارهای انفجاری دستساز – رویکردی که در عراق توسط فرمانده سابق نیروی قدس سپاه، شهید قاسم سلیمانی، به کمال رسید – احتمالاً با هر نیروی مهاجم آمریکایی روبرو خواهد شد.
سعید گلکار خاطرنشان میکند: «در عراق و افغانستان، این ایران و سپاه پاسداران بودند که در میانه این دو کشور تلاش میکردند تا برای آمریکاییها باتلاق ایجاد کنند. از آنجا که هیچ کشور خارجی نمیتواند از شورش در ایران حمایت کند، ما سناریوی مشابه عراق را نخواهیم دید.» این بدان معناست که مقاومت داخلی و آمادگی ملت ایران، عامل تعیینکننده خواهد بود.
واعظ میگوید: «هر نوع تهاجم زمینی احتمالاً تلفات قابل توجهی را برای طرف آمریکایی به همراه خواهد داشت، که این چیزی است که ایرانیها واقعاً مایل به دیدن آن هستند.» او افزود که ترامپ ممکن است با تهدید به محو تمدن ایران و تغییر مرزهای آن، حمایت عمومی را از دست داده باشد.
«افکار عمومی [ایران] در حال چرخش علیه این جنگ است و استقرار نیروهای زمینی بیشتر به نفع رژیم خواهد بود تا مخالفان آن، زیرا تغییر رژیم نمیتواند با [فقط] چند هزار نیروی ویژه و زمینی آمریکا انجام شود.»
«اگر نیروهای آمریکایی در خاک ایران باشند، سپاه پاسداران آنها را اهداف آسانی خواهد دانست و قطعاً تلاش خواهد کرد تا تعداد تلفات را به طور قابل توجهی افزایش دهد، زیرا آنها همچنین میدانند که سناریوی دوگانه قیمت بالای انرژی و تلفات بالا، ریاست جمهوری ترامپ را به پایین خواهد کشید.»
